Verval vol sensuele weemoed

Zarina Bhimji, still uit ‘Yellow Patch’ (2011)

Zarina Bhimji: Yellow Patch. Film in De Appel, A’rdam. T/m 3/2. Van 3/2 t/m 31/3 Bhimji’s Waiting. Di–za 12-20 uur, zo 12-18 uur. Inl: www.deappel.nl

Na het succes op Documenta 11 van de filminstallatie Out of Blue (2002), komt Zarina Bhimji (Mbara, Oeganda, 1963) opnieuw met een film, Yellow Patch. Net als Out of Blue is Yellow Patch gebaseerd op haar familiegeschiedenis. Bhimji’s vader, opgegroeid in de Indiase staat Gujarat, emigreerde begin 20ste eeuw als elfjarig jongetje met zijn ouders en met vele landgenoten naar Oeganda, hiertoe aangemoedigd door de Britten. Ze vonden werk bij de aanleg van spoorwegen, op plantages, in de handel en op administraties.

In 1972 dwong Idi Amin alle Aziaten om Oeganda te verlaten. Zo arriveerde Zarina Bhimji op achtjarige leeftijd in Leicester, Engeland. Daar was het racistische National Front op haar hoogtepunt en het gezin kreeg opnieuw te maken met geweld. Bhimji herinnert zich rellen waarbij de Paki’s om zich te verdedigen chilipoeder gooiden naar de aanhangers van het National Front.

Yellow Patch is desondanks een mijmerende, verleidelijke en weemoedige film. Bhimji benadert haar thema op een zeer indirecte manier. Gedurende het half uur dat de film duurt wordt geen verhaal verteld, de bezoeker kan op elk moment binnenvallen. Toch ontvouwt zich een verhaallijn. Niet doordat er informatie wordt gegeven of mensen aan het woord worden gelaten – er komt geen mens in voor – maar door atmosferische beelden die een web van gebeurtenissen en herinneringen weven.

De film begint met Princess Bay, de door de Britten in Bombay gebouwde haven. De administratieve gebouwen zijn zomaar achtergelaten, regen en wind hebben vrij spel.

In de Mandvi-haven in Gujarat, waarvandaan vele Indiërs naar Afrika vertrokken, liggen de skeletten van houten schepen op een werf. Traag glijdt de camera langs gebarsten muren met afbladderende groene, blauwe, roze verf. Door geelgeverfde luiken zie je een lege straat, in de verte hoor je een trein. De camera beweegt traag horizontaal of verticaal, omhoogkruipend langs verkruimelend marmer, langs verweerde, gebeeldhouwde bloemen en omhoog tot aan een monsterlijk beschadigd gezicht. Koningin Victoria, Empress of India, op een troon met een appel in de hand, vergeten op een binnenplaats van een gebouw.

Yellow Patch is een paradoxale mix van apocalyptische desolaatheid en sensuele betovering. De soundtrack draagt daar aan bij. Het rinkelen van een gebroken kroonluchter of het roepen van een pauw worden afgewisseld met flarden van toespraken over de onafhankelijkheid van India.

De film is een politieke aanklacht, maar ontstijgt daar ook aan, net zo goed als hij ook ontstijgt aan het persoonlijke verhaal. Yellow Patch gaat over een niet te repareren breuk met het verleden, over verlies, rouw, angst en isolement en eenzaamheid, maar evenzeer over de zintuiglijke schoonheid van de wereld.