Slim bedacht, dat aankoopprogramma van de ECB

President Mario Draghi van de Europese Centrale Bank heeft gezegd dat zijn programma van obligatie-aankopen in beginsel ongelimiteerd zal zijn, maar dat er ieder kwartaal pas op de plaats wordt gemaakt. Volgens de ECB zal dit gebeuren als de ontvangende landen – Spanje, misschien ook Ierland en Portugal – onder de loep worden genomen door de trojka van ECB, Europese Commissie en IMF, wat twee weken of langer zal duren.

Critici zijn bang dat de interventies hierdoor minder effectief worden, of dat de volatiliteit wordt aangewakkerd. Overdreven zorgen. Sommigen vrezen dat dit mechanisme van hollen en stilstaan het uiteindelijke effect van het aankoopprogramma, “rechtstreekse monetaire transacties” of OMT genoemd, zal schaden.

Er zouden zich inderdaad tegenslagen kunnen voordoen. De markten kunnen ongerust worden en de rente kan stijgen als de inspecteurs hun werk doen. Beleggers kunnen hun obligaties verkopen als de periode naderbij komt waarin de onderzoeken plaatsvinden, uit angst voor verliezen. Sommigen kunnen proberen snel geld te verdienen door tegen het einde van een onderzoeksperiode obligaties te kopen. De volatiliteit kan beleggers afschrikken van de aankoop van de obligaties van landen uit de periferie of van bedrijven uit deze landen, en andere spelers ertoe aanzetten speculatieve aanvallen te ondernemen.

Maar ondanks al deze bezwaren zijn periodieke onderzoeken een goed idee. Om te beginnen versterken ze de indruk dat landen toegang tot de markt blijven behouden. Dat moet het aankopen van de staatsobligaties van deze landen voor Noord-Europese beleggers aantrekkelijker maken. Bovendien betekent het dat het dreigement van de ECB geloofwaardiger wordt om met de aankopen te stoppen als landen niet genoeg hun best doen om te hervormen. Het stoppen van de aankopen zal tot de routine gaan behoren en niet een onverwachtse gebeurtenis zijn die totale chaos teweegbrengt. En de balans van de ECB zal er uiteraard beter door beschermd worden. De ECB zal geen grote hoeveelheden obligaties van beleggers kopen in tijden van onzekerheid, zodat de kwetsbaarheid van de bank voor de periferie zal afnemen. Hoe geloofwaardiger de dreiging om zich terug te trekken, des te aarzelender regeringen zullen zijn de ECB-vastberadenheid op de proef te stellen.

Hoewel de periodieke onderzoeken het schokeffect van het OMT-programma voor een deel teniet kunnen doen, is het lang niet zeker dat dit tot grotere volatiliteit zal leiden. De ECB is er sinds augustus al in geslaagd de spreads (renteverschillen) omlaag te brengen, louter door de dreigen met obligatie-aankopen.

De sleutelvraag is de geloofwaardigheid van de hervormingen die met de aankopen gepaard gaan. Hoe minder realistisch die hervormingen, des te zenuwachtiger de markten de onderzoeken tegemoet zullen zien. En des te minder effectief de aankopen zullen zijn.

Breakingviews is een dagelijks commentaar vanuit de City in Londen. Vertaling door Menno Grootveld.

    • Neil Unmack