Mas wil referendum doorzetten

Na de afstraffing bij de regionale verkiezingen van zondag, heeft de Catalaanse regiopresident Artur Mas beloofd zijn plan voor een referendum over zelfbeschikking door te zetten. Dit noopt zijn centrum-rechtse, gematigd nationalistische partij CiU (50 zetels) tot een coalitie met ERC, een linkse, radicaal-nationalistische partij (21 zetels). Mas noemde de referendumbelofte, waarmee hij had gehoopt een absolute meerderheid te winnen, gisteren „onherroepelijk”.

ERC is geen gedroomde coalitiegenoot voor Mas. De partij is kritisch over zijn harde, rechtse bezuinigingskoers. ERC-leider Oriol Junqueras heeft al enkele impopulaire belastingverhogingen en saneringen genoemd die hij teruggedraaid wil zien. Mas wil juist blijven bezuinigen: om meer Madrileense bemoeienis te vermijden en om in de rest van Europa krediet te winnen voor de Catalaanse zaak.

In ruil voor haar steun zal ERC haast willen maken met de volksraadpleging. Ze wist haar zetelaantal zondag ruim te verdubbelen door zich te presenteren als de enige partij die écht voor onafhankelijkheid gaat. Mas heeft beloofd binnen één ambtstermijn (vier jaar) een referendum te organiseren. Maar hij bepleit ook een stapsgewijs proces.

Radicale nationalisten vrezen dat de pragmaticus Mas – verwijzend naar tegenwerking uit Madrid – het referendumproces rekt. In 2015 staan nationale verkiezingen gepland in Spanje. De kans bestaat dat premier Rajoy daar zetelverlies oploopt en afhankelijk wordt van gedoogsteun van CiU, waarmee zijn partij in het verleden vaker regeerde. Mas zou dan kunnen regelen dat Catalonië minder hoeft af te dragen aan de nationale schatkist of verdergaande autonomie krijgt – maar geen onafhankelijkheid.

Radicale nationalisten sturen mede daarom aan op 2014 – precies drie eeuwen nadat Catalonië definitief onder de Spaanse kroon kwam.