It's an army of black slaves!

Twee komieken van Boom Chicago snappen niets van Zwarte Piet. Dat is discriminatie, vinden ze als Amerikanen. Daarom een nieuwe show over Sinterklaas.

Nederland, Nieuwegein, Vreeswijk ,13-11-2010. Foto Maarten Hartman. Intocht van Sinterklaas in Vreeswijk. Na aankomst per boot rijdt hij in een open koets met koetsier en paarden door het voormalige binnenvaartdorp. Vreeswijk is een voormalig dorp en voormalige gemeente aan de Lek in de Nederlandse provincie Utrecht en was een belangrijk dorp voor de binnenvaart .Sinds 1971 is het een wijk van Nieuwegein. De wijk Vreeswijk heeft 3324 inwoners (2008) In 1881 werd besloten tot de aanleg van het Merwedekanaal. Dit kanaal maakte van Vreeswijk een belangrijke scheepvaartplaats. Tot op de dag van vandaag wordt de haven van Vreeswijk gebruikt en op veel nautische kaarten staat nog altijd 'Vreeswijk' in plaats van 'Nieuwegein' aangegeven, alhoewel door de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal vanaf 1931 het merendeel van het economisch scheepvaartverkeer zich over die route begeeft. Tevens gaat veel scheepvaartverkeer anno 2006 door, de aan de noordoostkant van Vreeswijk gelegen Prinses Beatrixsluizen in het Lekkanaal. Vanaf deze sluizen kan men via het "Schuttevaerpad" te voet het oude dorp Vreeswijk bereiken. Om schipperskinderen een goede opleiding te geven werd er in 1915 het Prins Hendrik Internaat geopend. Na de Tweede Wereldoorlog groeide de bevolking van Vreeswijk sterk en werd de woonwijk Zandveld gebouwd. In 1971 werd besloten de gemeenten Vreeswijk en Jutphaas samen te voegen tot een nieuwe groeikern, Nieuwegein. Vreeswijk is sindsdien binnen Nieuwegein een van de twee oude kernen (samen met Jutphaas). In Vreeswijk is een klein winkelcentrum en er is een aantal restaurants Maarten Hartman

Verslaggever

Sinterklaas is een racist. Een pooier. Een slavendrijvende fraudeur, leugenaar, asielzoeker, een levend uithangbord voor geïnstitutionaliseerde religie.

De Amerikaanse komieken Pep Rosenfeld (44) en Greg Shapiro (44) hebben geen goed woord voor hem over. „Er zitten nogal wat haken en ogen aan dat hele ‘sinterklaasverhaal’ van jullie”, waarschuwen ze aan het begin van hun nieuwe voorstelling There is no such thing as Sinterklaas. „En die gaan wij blootleggen.”

Ze menen het.

Samen met Andrew Moskos (44), regisseur van de voorstelling, kwam Rosenfeld ongeveer twintig jaar geleden op de bonnefooi naar Amsterdam. Ze besloten er te blijven en richtten comedygezelschap Boom Chicago op, vernoemd naar hun thuisstad. Niet lang daarna vroegen ze hun gemeenschappelijke vriend Shapiro om zich bij hen te voegen. Ze stonden aan de wieg van de Nederlandse incarnatie van televisiezender Comedy Central.

Inmiddels zijn ze alle drie zo Hollands als Amerikanen kunnen zijn. Ze hebben een Nederlandse vrouw, tweetalige kinderen, zijn kritisch op het kabinet. Ze spreken bijna vloeiend Nederlands. Maar over de sinterklaastraditie blijven ze zich verbazen. En opwinden.

„Ik kan er niet aan wennen”, zegt Shapiro, strak in pak, vlak na afloop van de uitverkochte premièrevoorstelling. „Als Nederlanders een optocht met Zwarte Pieten voorbij zien komen, dan is jullie standaardreactie altijd een vertederd ‘aaaaah’. Maar jullie zien niet wat wij zien. Amerikanen hebben dan eerder zoiets van: what the fuck? It’s an army of black slaves!”

Want dat stellen de Zwarte Pieten toch echt voor, volgens de twee komieken: zwarte slaven. Hoe hard de Nederlanders ook doen alsof dat niet zo is. En hoeveel verhalen ze er ook omheen verzinnen.

„Dat eeuwige uitleggen, dat excuus, waarom Zwarte Piet dan toch echt niet racistisch zou zijn”, lacht Rosenfeld, „dat lukt nooit zonder dat het toch niet ergens een béétje pijnlijk wordt.” Hij gaat verder in het Nederlands, met zwaar Amerikaans accent: „‘Nee joh, Zwarte Piet is niet zwart, hij is zwart van al het roet in de schoorsteen.’ En die lippen dan? Die heeft hij zeker verbrand aan die schoorsteen. De grote oorbellen? Moet vast handig zijn als je daar doorheen kruipt. En het kroeshaar?”

Het fenomeen Zwarte Piet heeft voor de Amerikanen in Nederland oncomfortabele situaties opgeleverd. Zoals deze, een paar jaar geleden: pakjesavond in huize Shapiro. De deurbel gaat. Terwijl zijn dochter opveert en opgewonden naar de deur rent, kijkt Shapiro zijn vrouw vragend aan: had jij de buurman al gevraagd om aan te bellen? Nee. Het blijkt een postbezorger te zijn met een pakketje, een zwarte man. Shapiro ziet het zich voor zijn ogen voltrekken, als in slowmotion. Voor hij het kan helpen, gilt zijn dochter extatisch uit: „Zwarte Piet!”

Tijd om er eens een show aan te wijden, vonden ze. In There’s no such thing as Sinterklaas stand-uppen de twee komieken in razend tempo door alle sinterklaasgrappen heen die een mensenbrein kan verzinnen. Vaak flauw („Wie durft er nog bij een bisschop op schoot?”), maar intussen leggen ze wel geregeld de vinger op de zere plek. Vooral wat Zwarte Piet betreft.

„Natuurlijk heeft het heeft ermee te maken dat we Amerikanen zijn”, zegt Shapiro. „Racisme en slavernij zijn nogal gevoelig onderwerpen in onze nationale geschiedenis.” Hij grijnst vilein. „Maar aan de andere kant: jullie hebben zelf ook een rijke historie van slavernij – al zien jullie dat zelf anders. ‘Nee, wij hebben nooit slaven gehad. Wij verkochten ze alleen.’ Oké dan.”

Om te bewijzen dat ‘onze’ uitleg over Zwarte Piet geen hout snijdt, hebben Shapiro en Rosenfeld een paar andere figuren bedacht die het hulpje van Sinterklaas zouden kunnen worden. Zoals Chinese Chen, die geen Chinees is. „Nee, hij heeft geen spleetogen. Hij moet zijn ogen tot spleetjes knijpen tegen de rook in de schoorsteen.” Of Hebrew Harry. „Nee hoor, echt, dat zijn geen orthodoxe krullen. Hij is eigenlijk zwart en dat is zijn afro. En die baard? Eh, dat is… roet.”

In de voorstelling bieden ze een uitweg voor al deze problemen. Het is simpel genoeg: geef Zwarte Piet een reboot. „Ons idee: laat hem eruitzien zoals jullie zeggen dat hij eruitziet”, legt Rosenfeld uit. „Een beetje als een schoorsteenveger dus – met daadwerkelijk roet op zijn gezicht. And lose the earrings.” Shapiro: „Noem hem ‘Piet’ en de naam kan ook nog blijven.”

En anders kan de zaak ook gewelddadig worden opgelost. In het introfilmpje van hun voorstelling roepen ze de Zwarte Pieten op om vooral in opstand te komen tegen die baardman met zijn pimp cane. Want waarom zou je je voor zo’n uitbuiter uitsloven? Zelf ziet de goedheiligman het probleem niet, op het toneel in de Boom Chicago. „I don’t know what you heard about me”, rapt hij dreigend, „but I’m a motherfuckin’ S-I-N-T.”

There’s no such thing as Sinterklaas is tot en met 5 december bijna dagelijks te zien in de Boom Chicago op het Leidseplein in Amsterdam.