Hoera, Chinees energieverbruik stijgt

Ondanks de problemen in de VS en de EU groeit de Chinese economie dit jaar met ruim 7 procent. Maar obstakels zijn er ook.

De Chinese vicepremier Li Keqiang, die begin volgend jaar als premier de leiding krijgt over de tweede economie van de wereld, kijkt liever naar grafieken over het elektriciteitsverbruik in China dan dat hij rapporten leest met officiële groeicijfers. Elektriciteitsmeters liegen namelijk niet, bekende hij een paar jaar geleden tijdens een diner op de Amerikaanse ambassade in Beijing.

Met het verstrijken van dit Jaar van de Draak moet Li Keqiang met toenemende opluchting het lijnenspel op die elektriciteitsgrafieken volgen. Steeds duidelijker blijkt daaruit dat de Chinese economie na zeven steeds zwakkere kwartalen weer aan kracht aan het winnen is en dat de voorspelde ,,harde landing’’ in 2012, en vermoedelijk ook in 2013, uitblijft.

China, zo blijkt uit alle rapportages van niet aan de autoriteiten in Beijing gebonden zakenbanken en onderzoeksbureaus, heeft de ,,NoordAtlantische crises” (dixit de partijkrant Volksdagblad) grotendeels achter zich gelaten. Stijgend elektriciteitsverbruik wijst op meer industriële productie, meer staal, meer cement en meer havenactiviteit en dus ook meer importen en exporten. Er worden in het lopende, vierde kwartaal ook weer meer auto’s, huizen en vliegreizen verkocht dan een jaar geleden.

Vooral de sterke groei in de laatste maanden van de industriële sector wijst erop dat de kans groot is dat de Chinese economie ondanks de problemen in de VS en de EU dit jaar toch met 7,6 tot 8 procent zal groeien – het tegendeel dus van een ,,crash’’. Chinese leiders uiten zich zelden echt triomfantelijk en als zij dat al doen moet dat volgens de etiquette op impliciete wijze gebeuren.

,,Het zal moeilijk zijn opnieuw dubbele groeicijfers te bereiken, maar een groei van meer dan zeven procent is zeer waarschijnlijk en ook voldoende om ons doel om van China een welvarende samenleving in 2020 te maken, te bereiken’’, aldus Li Keqiang. Hij sprak zondag in Shanghai een bijeenkomst toe van Chinese ,,rode kapitalisten’’ en hun Europese tegenhangers. Aan deze ,,CEO-top’’ namen ook de voormalige Duitse kanselier Schröder en de Franse ex-president Sarkozy deel; de Britse ex-premier Blair kon niet.

Sinds Li openbaarde de officiële groeicijfers altijd te controleren aan de hand van de elektriciteitsmetingen houden internationale zakenbanken in Shanghai en Hongkong de tellers scherp in de gaten. Geen geloofwaardig rapport begint zonder een grafiek over het elektriciteitsverbruik. Deze grafieken zijn samengesteld op basis van veldonderzoek, vaak door de chef-economen zelf.

Op basis daarvan bevestigen de analisten van Credit Suisse, UBS, HSBC en CLSA Sinology niet alleen dat de kans op een harde landing zo goed als verdwenen is, maar dat de trend zich zal voortzetten in 2013 en 2014 en waarschijnlijk nog langer. ,,De sombermannen krijgen maar geen gelijk, de realisten echter wel; die trend zal zich de komende jaren handhaven’’, aldus de altijd optimistische Andy Rothman van CLSA Sinology, die zich al jaren verzet tegen de sombere prognoses die vooral afkomstig zijn uit de VS.

De verklaringen voor het uitblijven van de voorspelde ,,crash’’ van de Chinese economie liggen deels voor de hand. China is een staatseconomie die snel reageert als in Beijing aan een paar knoppen gedraaid wordt. De autoriteiten verlaagden dit jaar twee maal de rente, de kredietverlening werd verruimd en infrastructurele projecten worden versneld uitgevoerd. Dat mag geen stimuleren genoemd worden, maar het komt er in de praktijk wel op neer.

Bij dit alles wordt China niet gehinderd door een problematische financiële sector. Geld, de kredietvoorziening, is in het gesloten systeem van het rode kapitalisme geen probleem, want de banken doen wat de leiders in Beijing zeggen dat zij moeten doen. Dat er slechte leningen worden verstrekt is voor de Chinese leiders geen issue, want het ,,probleem van de npl’s (non-performing loans) is onder controle en blijft bovendien in de familie’’, zoals een staatsbankier het op het 18de Partijcongres uitdrukte.

Volgens Rothman van CLSA Sinology in Shanghai speelt de Chinese consument ook een ,,zeer positieve rol’’ in het verhaal. Door de stijgende inkomens in de steden (9,8 procent op jaarbasis) en het platteland (gemiddeld 12,3 procent met uitschieters naar 40 procent) laten de Chinese kopers van auto’s, huizen en luxegoederen zich gelden. Nog steeds sparen Chinezen veel meer dan Amerikanen en Europeanen, maar door de aanhoudend stijgende inkomens is – voor het eerst eigenlijk – zichtbaar aan het worden dat de binnenlandse consumptie meer bijdraagt aan de groei dan de investeringen.

Het verhogen van de binnenlandse consumptie is een topprioriteit van de Chinese economische autoriteiten, want op die manier kunnen de gevolgen van de dalende exporten naar de EU en de VS worden gecompenseerd. Kopende in plaats van sparende Chinezen zijn natuurlijk goed nieuws voor de Europese exporteurs, de makers van auto’s en luxegoederen in het bijzonder. ,,Europa mag China zeer dankbaar zijn’’, zei Gerhard Schröder met reden.

Schröder adviseert, net als de Fransman Sarkozy en de Nederlander Wellink, Chinese bedrijven en banken die in Europa op overnamejacht zijn gegaan. Voor het eerst dit jaar overstegen de Chinese investeringen en overnames in Europa voor een bedrag van 11 miljard euro die van de Europeanen in China (7 miljard euro). En dat is ook een teken van herwonnen Chinese kracht.

Li Keqiang die deze week in Beijing bijeenkomt met alle andere economische beleidsmakers om het beleid voor de komende jaren uit te stippelen, temperde het optimisme over China ook door te wijzen op de ,,systematische obstakels’’ in de staatseconomie.

Een van die obstakels betreft de groeimogelijkheden van het particuliere bedrijfsleven, nu al goed voor 62 procent van de Chinese economie. Particuliere bedrijven, groot en klein, worden door de overal aanwezige staat nog gehinderd in hun ontwikkeling en belangrijke, strategische sectoren, zoals de banken, de telecommunicatie, het transport en de energievoorziening zijn in handen van staatsbedrijven.

Tweede obstakel betreft de binnenlandse bestedingen. Hoewel er meer geconsumeerd wordt, is het aandeel van de binnenlandse consumptie met 35 procent van de economie nog steeds laag, zeker vergeleken met de VS en de EU. Chinezen sparen om de ziekenhuisrekeningen en de pensioenen te kunnen betalen.

,,Alleen als we op deze gebieden de hervormingen van de afgelopen dertig jaar doorzetten kunnen we onze plannen om de inkomens en de pensioenen te verdubbelen uitvoeren. Er is geen weg terug’’, zei Li Keqiang die in de ogen van het internationale bedrijfsleven wordt beschouwd als een hervormer.

Politieke concessies die de alleenheerschappij van de CPC ondermijnen, zal hij als lid van het permanent comité van het Politbureau nooit doen. Maar van hem wordt, zo bleek tijdens de ondernemerstop in Shanghai wel verwacht dat hij de vrije markt in China zal vergroten, de financiële en andere strategische sectoren zal openen en zal zorgen voor in westerse ogen nog altijd jaloersmakende groeicijfers – uiteraard onderbouwd door stijgend elektriciteitsverbruik.