Grapefruitsap hindert de werking van veel pillen

Grapefruitsap blokkeert de werking van steeds meer medicijnen. Het zijn er nu al meer dan tachtig. En er komen er zes per jaar bij. Soms werken medicijnen dan niet goed, maar bij de helft van die medicijnen kan gelijktijdig innemen met grapefruit ernstige bijwerkingen veroorzaken. Die variëren van niervergiftiging en ademhalingsmoeilijkheden tot spierziekten.

Dat schrijven Canadese onderzoekers vandaag in het Canadian Medical Association Journal. Het zijn dezelfde onderzoekers die ruim twintig jaar geleden ontdekten dat grapefruit überhaupt de werking van medicijnen kan verstoren. Ze beschreven in 1991 hoe de bloeddrukverlager felodipine bij mensen die hun pil met een glas grapefruitsap innamen de bloeddruk 10mm kwikdruk verder daalde dan bij mensen die hun pil met een glas water wegspoelden. Dat lijkt mooi, maar de grapefruitdrinkers werden ook duizelig, kregen hoofdpijn en gingen blozen.

Grapefruit remt het door de lever gemaakte enzym CYP3A4. Dat is één van de cytochroom P450-enzymen die de lever maakt om vreemde moleculen af te breken. Die enzymen werken ook vaak in de darmwand en voorkomen dan opname in het lichaam.

Steeds meer nieuwe medicijnen, schrijven de Canadezen, worden uiteindelijk afgebroken door CYP3A4. Maar het is ook erg ‘in’ om een molecuul tot actief medicijn te laten activeren door CYP3A4.

De stoffen in grapefruit die CYP3A4 stilleggen zijn furanocoumarinen. Dat zijn moleculen die vanouds door planten worden gemaakt om zich te beschermen tegen vraat. Ze zijn giftig, of smaken bitter. In grapefruit lijkt de stof bergamottine de grote boosdoener. CYP3A4 breekt die stof gedeeltelijk af, maar het molecuul dat daarbij ontstaat, maakt CYP3A4 verder onwerkzaam.

Bij de dosering van medicijnen die door CYP3A4 worden afgebroken wordt rekening gehouden met verlies. Van de bloeddrukverlager felodipine doet bijvoorbeeld uiteindelijk maar 15 procent van de geslikte dosis zijn werk. Maar als CYP3A4 stil ligt door grapefruitsap komt er opeens veel meer medicijn beschikbaar. Dat kan schadelijk zijn. Niet alleen bij felodipine, maar ook bij ruim 40 andere medicijnen.