Fijnstof en uitlaatgas verhogen kans op autisme

Baby’s die langs een drukke weg leven, hebben later een driemaal verhoogde kans op autisme. Ook tijdens de zwangerschap verhoogt blootstelling aan auto-uitlaatgassen de kans op een kind dat later aan een autismespectrumstoornis lijdt. De kans op autisme is bijvoorbeeld verdubbeld bij kinderen van moeders die in de laatste drie maanden van hun zwangerschap aan hoge concentraties fijnstof en stikstofoxiden zijn blootgesteld.

Die conclusie rolt uit onderzoek uit Californië, gisteren online gepubliceerd in de Archives of General Psychiatry. De onderzoekers vonden een drempelwaarde voor de concentraties fijnstof en stikstofoxiden waarboven de kans op autisme flink hoger is. Zij vergeleken de 279 autistische kinderen met 245 controlekinderen bij wie die diagnose niet is gesteld. De onderzoekers berekenden blootstelling aan auto-uitlaatgassen van het kind in zijn eerste levensjaar en van de moeder, vanaf drie maanden voordat ze zwanger werd tot aan de geboorte van haar kind.

Dit onderzoek is niet het eerste dat aantoont dat na vroege blootstelling aan auto-uitlaatgassen de kans op autisme is verhoogd, maar het „is bijzonder omdat de regionale verspreiding van fijnstof en stikstofdioxide is gemeten.” Dat staat in een begeleidend commentaar in het publicerende tijdschrift. De Californische onderzoekers gebruikten verkeersdichtheid op wegen, luchtkwaliteitmetingen en meteorologische gegevens om de blootstelling van huishoudens uit te rekenen. De onderzoekers corrigeerden voor andere mogelijke oorzaken van autisme. Ook uit andere Amerikaanse staten is al gerapporteerd dat bij mensen die langs drukke wegen wonen, vaker kinderen opgroeien waar de diagnose autisme wordt gesteld.

De onderzoekers zelf benadrukken dat ze niet concluderen dat auto-uitlaatgassen ook autisme veroorzaken. Ze hebben alleen een epidemiologisch verband aangetoond. Ze geven wel een aantal mogelijke biologische mechanismen waardoor deeltjes uit dieselmotoren en andere componenten in auto-uitlaatgassen schade kunnen aanrichten aan de hersenen van ongeboren, of pasgeboren kinderen.

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs) verstoren bijvoorbeeld de aanmaak van een eiwit dat rond de geboorte belangrijk is bij de aanleg van het zenuwstelsel. Dat eiwit komt ook duidelijk minder vaak voor in de hersenen van kinderen met autismespectrumstoornissen.