Zó erg was die fraude nu ook weer niet

Nederland, Den Haag, 31 augustus 2010, INHolland, Hogeschool onderwijsinstelling HBO opleidingen in Den Haag / INHolland University of Applied Sciences is an ambitious institution of higher education in the western part of the Netherlands. Foto: Peter Hilz

Een hbo-diploma? Dat krijg je cadeau bij een pak wasmiddel. Dat was de stemming nadat in 2010 duidelijk was geworden dat bij hogeschool Inholland diploma’s waren uitgereikt aan studenten die er eigenlijk geen recht op hadden. Het zou op nog veel meer scholen helemaal mis zijn. Pers en politiek schreeuwden om maatregelen.

Die maatregelen zijn nu uitgewerkt. Begin deze maand stuurde Halbe Zijlstra – toen nog staatssecretaris van Onderwijs, nu fractievoorzitter van de VVD – een wet naar de Tweede Kamer waarin strenger toezicht op het hoger onderwijs wordt geregeld. Een kleine greep uit de maatregelen: de onderwijsinspectie gaat vaker controleren en onderwijsinstellingen mogen niet langer zelf de externe commissies samenstellen die verantwoordelijk zijn voor de accreditatie van opleidingen.

Bij die wet zat, zoals gebruikelijk, een advies van de Raad van State. Dat was opvallend: het hoogste adviescollege schrijft dat er „onvoldoende aanleiding is om tot wetgeving over te gaan”. De huidige regels voldoen prima, vindt de raad. „De noodzaak en urgentie van vrijwel geen enkel onderdeel van het voorstel is overtuigend aangetoond.”

Maar hoe zit het dan met al die diploma’s die ten onrechte zijn uitgereikt? Nou, dat viel wel mee, concludeert de raad. Alleen bij vier opleidingen van Inholland was het mis. Bij tien andere hogescholen waren vooral procedurele problemen. Daarbij komt dat het onderzoek dat de onderwijsinspectie deed in 2011 niet representatief was voor de hbo-sector en al helemaal niet voor de universiteiten die ook met steviger toezicht te maken krijgen. Zijn die nieuwe regels dan nog wel nodig?

Doekle Terpstra, die het roer overnam bij Inholland nadat de problemen waren geconstateerd, denkt dat Haagse politici voorlopig „blijven steken in stoerheid”. Hij betreurt dat. „Met deze voorstellen zorg je ervoor dat het wantrouwen stolt, terwijl je juist moet streven naar het herstel van vertrouwen. Er is aan het intern toezicht al veel verbeterd de afgelopen jaren. Dat constateert de Raad van State ook.”

Volgens VVD-Kamerlid Pieter Duisenberg is het geen goed idee om af te zien van strenger toezicht. „Het is niet minder erg dan het leek. Uit het onderzoek van de inspectie bleek ook dat op andere hogescholen dan Inholland problemen waren. Door deze strengere regels in te voeren zorgen we ervoor dat dit niet meer kan gebeuren.”

Degene die over deze kwestie de knoop moet gaan doorhakken, bevindt zich in een bijzondere positie. De nieuwe minister van Onderwijs, Jet Bussemaker (PvdA), was tot voor kort rector van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Daar had ze vorig jaar haar eigen diplomarel. Op de HvA zouden ten onrechte tienen zijn uitgedeeld. Niets van waar, concludeerde de inspectie. Maar toen had de hogeschool al weken van negatieve publiciteit gehad. Nu zegt Bussemaker over de regels: „De waarde van diploma’s moet boven alle twijfel verheven zijn. Dit wetsvoorstel biedt maximale zekerheid, met zo min mogelijk papieren rompslomp.”

CDA-Tweede Kamerlid Michel Rog denkt daar anders over. „We hebben in Den Haag de neiging om na elk incident met nieuwe wetten en regels te komen. Als de huidige regels beter worden nageleefd, worden de meeste problemen al voorkomen.”

Terpstra van Inholland hoopt dat „de politiek weer bij zinnen komt. We zijn orde op zaken aan het stellen. We zijn al een heel eind. Ik begrijp het wantrouwen, maar ik vraag Den Haag om nog eens goed na te denken voordat de sector overspoeld wordt met weer een golf regels”.

Redacteur Onderwijs