Teulings zegt het een keertje hardop

Je kunt het onhandig noemen, dom of moedig, maar het is goed dat het er een keer van kwam: gisteren liet directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) zich in tv-programma Buitenhof onbevangen uit over twee van de grootste politieke kwesties van de naaste toekomst. Dat zijn Griekse schuld en het Nederlandse begrotingsbeleid.

Over de Griekse schuld zei Teulings dat gedeeltelijke kwijtschelding onontkoombaar is. Aandringen op volledige terugbetaling drukt het land bij voortduring terug in de problemen, waardoor de terugbetaling zelf onmogelijk wordt. Beter de pijn op de korte termijn genomen, dan nog lang en destructief wachten op het onvermijdelijke dat op het zelfde neerkomt.

De Nederlandse begroting kan, zei Teulings voorts, in de problemen komen als de economische groei verder tegenvalt. Die kans is nogal toegenomen na de jobstijding over het derde kwartaal van dit jaar, waarin de economische krimp een schokkende 1,1 procent van kwartaal op kwartaal bedroeg. Mocht in dat geval het begrotingstekort hoger uitkomen dan gepland, dan is het onverstandig om nóg eens te gaan snijden.

Is dat dom? Integendeel. Het betreft hier wat de Amerikanen sound economics zouden noemen. De twee onderwerpen hangen inhoudelijk sterk samen en Teulings’ uitspraken zijn consistent: bezuinigen is voor zowel de Grieken als de Nederlanders de beste optie, maar dan wel tot aan het punt waarop het zelfdestructief wordt. Onhandig dan? Politiek wellicht wel. Teulings zegt hardop wat veel politici al lang denken of weten, maar zij zouden wellicht een andere timing prefereren: wachten tot een en ander echt onvermijdelijk is, en het draagvlak breder.

Moedig dan? Ook al niet. Tenzij je denkt dat een directeur van het CPB zich niet over dergelijke zaken mag uitspreken. Maar zou bijvoorbeeld de president van De Nederlandsche Bank zich dan ook ook niet mogen uiten? Die doet dat, terecht, wel. Het gaat hier om een discussie met voortschrijdend inzicht. Hoe meer gekwalificeerde deelnemers, hoe beter. Teulings en Knot zijn het, kennelijk en ogenschijnlijk, niet geheel met elkaar eens. Maar dat valt best goed samen met de verdeeldheid in de samenleving over deze twee onderwerpen.

Wie er gelijk heeft? Stelligheid is gevaarlijk. Er is één grote onbekende variabele, die beleidsmakers en modelbouwers al langer parten speelt. Dat is de financiële sector, en de invloed daarvan op de reële economie – en andersom. Hier zijn we, meer dan vier jaar na het begin van de financiële crisis, nog steeds in terra incognita. Dat maakt elke diagnose of elk behandelplan voor de economie extra lastig. Maar doorgaan zoals nu is wellicht ook geen goed idee, zeker niet waar het Athene betreft. Wil je daar straks een zwaar populistische leider aan de macht, die de centrale bank corrumpeert, de pensioenfondsen plundert, internationale afspraken niet nakomt en resulterende pariastatus aan de bevolking presenteert als een bron van nationale trots? Kijk naar Argentinië en je weet wat het antwoord is.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.