Protest groeit tegen ‘dictator’ Morsi

Zelfs in president Morsi’s eigen Moslimbroederschap is twijfel te beluisteren over de bevoegdheden die hij zich heeft toegeëigend.

Een betoger gisteren tijdens botsingen met de oproerpolitie bij het Tahrirplein in Kairo. Foto AP

Advocaat Husseini Abu Leith kent de trappen van het Hooggerechtshof in Kairo goed. In 2004 stond hij hier al te betogen tegen het regime van Mubarak. Het was het prille begin van Kefaya (Genoeg), de eerste protestbeweging tegen Mubarak, en ze waren maar met vijf. Acht jaar later staat Abu Leith op diezelfde trappen om „Genoeg” te zeggen tegen president Mohammed Morsi.

Die eigende zichzelf vorige week bevoegdheden toe die zo ver gaan dat velen hier zeggen dat Egypte opnieuw een dictatuur is geworden. Morsi heeft onder meer gedecreteerd dat zijn beslissingen niet mogen aangevochten worden voor de rechtbank, en dat hij naar eigen goeddunken maatregelen mag nemen om „de revolutie, nationale veiligheid” te beschermen.

In het Hooggerechtshof heeft de vereniging van Egyptische rechters net een staking uitgeroepen uit protest tegen Morsi’s decreet. „Dictator is nog een te braaf woord voor Morsi”, zegt Abu Leith. „In het oude Rome werd een dictator tenminste door de senaat beëdigd; Morsi heeft zichzelf tot dictator benoemd.”

Kort tevoren zijn de honderden betogers voor het Hooggerechtshof aangevallen door onbekenden. Stoottroepen van de Moslimbroederschap, weet Abu Leith. „Ik heb één van hen herkend; hij was met ons op het Tahrirplein tijdens de 18 dagen in 2011.”

De tijd dat links, liberaal Egypte en de Moslimbroeders eensgezind om het vertrek van Mubarak riepen is een verre herinnering. Sinds vrijdag zijn her en der in Egypte dertien kantoren van de Moslimbroederschap in brand gestoken.

In Kairo is het straatprotest voornamelijk gericht tegen de gehate oproerpolitie, die vrijwel onveranderd is gebleven sinds de val van Mubarak. Veel van de betogers die met stenen gooien naar de politie zijn kinderen.

In het straatgewoel is er weinig plaats voor nuance. „Morsi is Mubarak”, zegt Nada Wassef, een activiste wier verloofde donderdag in de buik werd geschoten. „We zijn terug op het beginpunt. Maar nu mogen we niet opgeven. Anders leven onze kinderen straks onder een nog ergere dictatuur dan die van Mubarak.”

Toch zijn er ook stemmen die zeggen dat Morsi het misschien niet zo kwaad heeft bedoeld. De procureur-generaal die door Morsi is ontslagen – een eerdere poging daartoe mislukte – was erg onpopulair. Morsi besliste ook dat de commissie die de nieuwe grondwet schrijft, onaantastbaar wordt voor de rechtspraak. De voortdurende dreiging van een ontbinding van dat orgaan door het grondwettelijk hof hinderde inderdaad de democratische overgang.

„Ongetwijfeld gelooft Morsi zelf dat hij goed bezig is”, zegt blogger en politiek commentator Bassam Sabry. „Het probleem is dat alle goede dingen in het decreet niet opwegen tegen het feit dat dit een stap is naar een dictatuur. Nasser, Sadat, Mubarak hadden in hun tijd ook allemaal goede redenen om de democratie op te schorten. Maar dat het doel altijd de middelen heiligt, is precies waartegen de Egyptenaren vorig jaar in opstand zijn gekomen.”

Officieel staat de Moslimbroederschap als één man achter Morsi. Op Twitter is ze druk bezig om Morsi te verdedigen. De jongens van ikhwanweb maken er een punt van om altijd prompt en beleefd te antwoorden op elke tweet, hoe kritisch ook.

„Sorry, maar in de ogen van het Egyptische volk en de wereld hebben jullie elke geloofwaardigheid en legitimiteit verloren”, tweet @J_A_Nasser_Idea. „Ik zou niet zo veralgemenen”, antwoordt ikhwanweb, „bijna alle opiniepeilingen stellen dat de meerderheid van de Egyptenaren achter de president staat.”

Of dat echt zo is moet nog blijken. Voor morgen heeft zowel de Moslimbroederschap als de oppositie opgeroepen tot massabetogingen in Kairo.

Er zijn aanwijzingen dat zelfs trouwe aanhangers van de Moslimbroederschap twijfels hebben over Morsi’s laatste zet. „Vorige week dinsdag had ik een verhitte discussie met een van mijn klanten bij een overheidsbedrijf”, zegt Ayman Monged, een ingenieur. „Hij verdedigde Morsi alsof hij een profeet was. Vandaag kwam ik hem opnieuw tegen in de gang. In het voorbijgaan fluisterde hij mij in het oor: ‘Ik vervloek Morsi en de Moslimbroederschap’.”

Ten minste vier presidentiële adviseurs zijn uit protest opgestapt. De voorzitter van de Shura, de senaat, gaf openlijk kritiek op het decreet.

Morsi’s eigen minister van Justitie, Ahmed Mekki, stuurt openlijk aan op een strategische terugtrekking. Mekki, een voormalige rechter, zei op de televisie dat hij oprecht gelooft in Morsi’s goede bedoelingen om de democratische overgang uit het slop te halen, maar dat „de gebruikte middelen en het woordgebruik precies het tegenovergestelde hebben bereikt”. Het decreet, aldus Mekki, „gaat lijnrecht in tegen mijn diepste overtuigingen”.

Een mededeling die gisteren werd verspreid door de politieke partij van de Moslimbroederschap leek een eerste concessie te bevatten. De partij zei open te staan voor een „serieuze nationale dialoog” over het decreet.

Eén positief gevolg van Morsi’s decreet is alvast dat het de hopeloos verdeelde oppositie heeft verenigd. Er is een Nationaal Reddingsfront opgericht waarachter ex-presidentskandidaten Mohamed ElBaradei, Amr Moussa, Hamdeen Sabahi en Abdelmoneim Abolfottouh zich hebben geschaard. „De vereniging van de oppositie is nu een feit”, zegt blogger Sabry. „De vraag is alleen hoe lang die gaat standhouden.”