De ketenen van Catalonië

Als de tijd rijp is, dan snijden de Catalanen hun ketenen door, want eens „zal Catalonië weer rijk en groots zijn”. Het zijn woorden uit het volkslied Els Segadors, dat door het regionale parlement in 1993 officieel tot de nationale, Catalaanse hymne is bestempeld.

In deze tekst ligt de wens van veel Catalanen besloten om zich af te scheiden van Spanje. Op 11 september van dit jaar gingen anderhalf miljoen Catalanen in Barcelona de straat op om voor onafhankelijkheid te betogen.

De uitslag van de parlementsverkiezingen die gisteren in Catalonië werden gehouden, bevestigen dat een meerderheid van de bevolking voor afscheiding is geporteerd. Ook al verloor de regerende CiU van president Artur Mas dik, terwijl juist hij een referendum over de door hem gewenste zelfstandigheid tot inzet van de verkiezingen had gemaakt.

Maar de kiezers straften hem af voor de financiële maatregelen die hij had genomen, als remedie tegen de crisis die heel Spanje treft. CiU zakte van 62 naar 50 zetels.

Daar staat tegenover dat de partij die al veel langer en feller voor afscheiding pleit, de links-republikeinse ERC, haar zeteltal meer dan verdubbelde (van 10 naar 21 van de in totaal 135 zetels). Opgeteld bij de zetels die enkele kleinere partijen veroverden, is een ruime meerderheid in het parlement ontstaan die zich van Spanje wil afscheiden.

Al betekent de uitslag ook dat de CiU, nog wel verreweg de grootste partij, een coalitie moet zien te vormen met partijen die tegen haar financieel-economische beleid zijn.

Wie weet hoezeer de Catalaanse cultuur werd gemangeld in de 36 jaar waarin dictator Franco in Spanje aan de macht was, begrijpt de gevoelens van met name de oudere Catalanen. Maar aan te nemen valt dat economische motieven ook een rol spelen bij hun wens. Catalonië is een van de relatief meer welvarende regio’s. Het telt meer inwoners dan Denemarken en heeft een economie die bijna zo groot is als die van Portugal. Catalanen wensen niet op te draaien voor de malaise in andere Spaanse regio’s. Nochtans moest ook Catalonië dit jaar noodhulp vragen aan de nationale regering.

Maar hopelijk komen de Catalanen tot het inzicht dat het inruilen van hun al verregaande autonomie voor volledige zelfstandigheid meer nadelen dan voordelen heeft. Pogingen tot afscheiding zullen tot spanningen met Spanje leiden. Verzelfstandiging betekent ook dat Catalonië de Europese Unie moet verlaten; een eventuele toetreding is problematisch omdat Spanje die met een veto zal treffen.

En het probleem dat Spanje nu al is voor de EU wordt er groter door als Catalonië zich afscheidt. Er komt nog een nieuw probleem bij en dat heet Catalonië.