De echte JR was geen schurk maar een gezellige linkse goeierd

Acteur Larry Hagman, wereldberoemd door zijn rol als oliemagnaat JR Ewing in Dallas, is op 81 jarige leeftijd overleden.

Hij overleefde twee moordaanslagen, een zelfmoordpoging, brand in de boerderij en een zware depressie, maar nu staat JR Ewing, de schurk uit de tv-serie Dallas, toch echt bij de hellepoort. Acteur Larry Hagman, die de oliebaron met de cowboyhoed gestalte gaf, stierf vrijdag in Dallas op 81-jarige leeftijd aan keelkanker.

Dallas (1978-1992), een soap over een Texaanse oliefamilie, was een ongekende wereldhit in de jaren tachtig. Vooral sinds de beroemde cliffhanger van het derde seizoen, waarin JR werd neergeschoten en de tientallen andere personages verdachten waren. Who Shot JR? Een zomer lang hield de kwestie de wereld in zijn greep. Dallas paste goed bij de rechtse, cynische Reaganjaren waarin rijk worden, koste wat het kost, een deugd was: ‘Greed is good’. Ook president Reagan werd bij voorkeur als cowboy afgebeeld. JR’s cowboyhoed wordt sindsdien tentoongesteld in het Smithsonian’s National Museum of American History.

Net als voorganger Peyton Place (1964-1969) was Dallas een primetime soap. Dat betekende: niet dagelijks in de namiddag of vroege avond zoals gewone soaps, maar wekelijks rond acht uur. Het publiek was daardoor groter en breder, waardoor ook het soapkenmerk ‘snel en goedkoop’ kwam te vervallen. Zo plaveide Dallas de weg voor latere kwaliteitsseries als Hill Street Blues, die de verworvenheden van de soap overnamen: veel personages, relatiegedoe en veel verschillende verhaallijnen die door meerdere afleveringen heen meanderden. The Sopranos, Mad Men, Downton Abbey; nu worden die kenmerken niet eens meer als herkend als des soaps.

Hagman sterft op het moment dat Dallas net met groot succes is gereanimeerd. Het eerste seizoen van die nieuwe serie werd de afgelopen maanden uitgezonden – hier door NET 5 – en de opnames van de tweede serie waren net bezig. Hagman heeft het gered tot de zestiende aflevering. De nieuwe Dallas gaat eigenlijk over de volgende generatie, de zonen van de vroegere opponenten. Maar ondanks zijn hoge leeftijd, zijn ziekte en zijn verse lever – vroeger dronk hij vier flessen champagne per opnamedag – was de 81-jarige Hagman ook voor een nieuwe generatie tv-kijkers de ster van de show.

Opvallend aan de nieuwe tv-serie is dat het er redelijk smaakvol uitziet. De cowboyhoeden zal je in Nederland niet snel aantreffen, maar de rest van de kleding wel. Dat terwijl de Dallas van de jaren tachtig hier mede zo populair was omdat de serie ons een inkijkje gaf in de protserige, spuuglelijke interieurs van de Amerikaanse superrijken. Daar kon de Europese kijker zich heerlijk superieur bij voelen. Waarschijnlijk zijn de Europese en de Amerikaanse smaak sindsdien naar elkaar toegeschoven, waardoor de Texaanse oliefamilie niet meer zo uitzinnig overkomt.

Larry Hagman werd geboren in Fort Worth (Texas) in 1931. Zijn moeder speelde in musicals als Peter Pan, zijn vader was een advocaat. Zijn eerste succes was de tv-comedy I Dream of Jeannie (1965-1970), over een vrouwelijke djinn die de wensen van een man vervult. In de eerste afleveringen van Dallas was JR nog een bijrol; het draaide om diens brave broer Bobby. Al snel bleek echter dat het publiek massaal keek om JR de ene na de andere schoftenstreek te zien uithalen, die hij steevast ondersteunde met een glimgrijns en een goeie oneliner: „Blood may be thicker than water, but oil is thicker than both.”

In het echte leven was Hagman heel anders dan de rechtse, harde olieboer die hij 35 jaar lang speelde. Hagman was juiste een gezellige, linkse man, kind van de jaren zestig. Hij was lid van de Californische Peace & Freedom Party (een soort GroenLinks). Hij slikte LSD met popzanger David Crosby en rookte hasj met acteur Jack Nicholson. Later sprak hij zich uit tegen roken en tegen Bush en voor orgaandonatie en zonnepanelen. In 1995 kreeg hij leverkanker en een nieuwe lever. Sindsdien had hij een foto van zijn donor op de wc hangen, om zichzelf eraan te herinneren van de drank af te blijven.

JR vormde met Sue Ellen in Dallas een echtpaar dat elkaar op leven en dood bevocht, zodat Sue Ellen meestal punch drunk en dronken op bed eindigde, met lodderige ogen in een poel van blauwe oogschaduw. In het echte leven waren de acteurs echter boezemvrienden. Linda Gray en ook zijn tv-broer Patrick Duffy (Bobby) stonden aan Hagmans sterfbed.

Hagmans echte echtgenote lijdt aan Alzheimer. Dus vroeg hij aan zijn tv-vrouw en tv-broer: „Als ik er niet meer ben, willen jullie dan voor mijn vrouw zorgen?”