Morsi verdeelt Egypte met machtsgreep

Een staatsman in Gaza, maar volgens zijn critici een farao in eigen land. President Morsi ligt onder vuur. Vrijdag waren de zwaarste protesten sinds zijn aantreden.

De seculiere en liberale tegenstanders van de Egyptische president Mohammed Morsi protesteren fel tegen de manier waarop hij zijn bevoegdheden heeft uitgebreid en de gerechtelijke macht onder controle probeert te brengen. Zij zien dat als een terugkeer naar de dictatuur. Maar zijn medestanders, overwegend aanhangers van de Moslimbroederschap, zien de machtsuitbreiding als een poging om de chaotische en trage overgang naar democratie rustiger te laten verlopen.

Tegenstanders zeggen dat Morsi zich donderdag per decreet boven de wet heeft gesteld. Hij mag zich dan in de onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Gaza als een staatsman hebben laten zien, zeggen zij, in eigen land heeft hij zich ontpopt als een nieuwe farao.

In het decreet staat dat presidentiële wetten, decreten en besluiten niet kunnen worden aangevochten bij de rechter. Deze regel geldt, aldus het decreet, totdat een nieuw parlement is gekozen en een nieuwe grondwet is aangenomen. Verder kan de grondwetgevende vergadering niet door de rechter worden ontbonden. Veel niet-moslimgroepen hebben recentelijk dit beraad verlaten uit protest tegen de opstelling van de Moslimbroederschap.

Vrijdag leidde de kritiek op dit decreet tot de felste demonstraties tegen Morsi sinds hij deze zomer tot president werd gekozen. In verscheidene steden werden partijkantoren van de Moslimbroederschap in brand gestoken en raakten voor- en tegenstanders van de president met elkaar slaags.

Op het Tahrirplein in Kairo vochten betogers met de politie. Vrijdagavond hadden duizenden demonstranten opnieuw hun tenten opgeslagen op het plein. Sommigen droegen foto’s mee waarop de ene helft van het gezicht dat van de voormalige dictator Mubarak was en de andere helft dat van Morsi.

Voor het presidentiële paleis in Kairo stonden duizenden mensen, van wie velen met bussen waren aangevoerd, Morsi toe te juichen. „Morsi, we houden van je”, scandeerden zijn aanhangers. Voor de scepsis op het Tahrirplein, over de vraag of Morsi ooit de macht die hij ‘in de overgangsfase’ heeft verzameld, uit handen zal geven, was hier geen plaats.

In een toespraak zei Morsi dat het decreet is bedoeld om de revolutie te beschermen. Aanhangers van het oude regime van Mubarak zouden werken „onder de paraplu” van de rechterlijke macht. Dat was de reden, zei Morsi, om zichzelf de bevoegdheid te geven al het nodige te doen tegen bedreigingen voor „de revolutie, het leven van de natie of de nationale eenheid en veiligheid” of voor het functioneren van de staatsinstellingen.

„Op het eerste gezicht gaat het erom de revolutie te voltooien”, zei Issandr El-Amrani, analist van de European Council on Foreign Relations. „Maar een probleem met het decreet is dat het erg open is. Het biedt de mogelijkheid andere zaken op te leggen. Bijvoorbeeld een kieswet die in het voordeel is van de Moslimbroederschap.” (AFP, AP)