Van Rompuy verrast regeringsleiders

Europees president Herman Van Rompuy heeft gisteravond laat op een top van regeringsleiders in Brussel een nieuw compromisvoorstel voorgelegd voor de Europese meerjarenbegroting 2014-2020. Daarna verdaagde hij de vergadering tot vanmiddag twaalf uur, waardoor er nog geen plenaire discussie over de begroting was geweest. Een verwachte nachtelijke clash tussen de Britten en andere landen bleef ook uit.

De „aanpassingen” van Van Rompuy houden de begroting op 972 miljard voor de komende periode van 7 jaar. Dit is 1,01 procent van het bruto binnenlands product van de Europese Unie. De huidige begroting, voor 2007-2013, is procentueel iets hoger. Een eerder compromisvoorstel van Van Rompuy, vorige week, sneed 80,7 miljard uit de begroting. Deze bezuiniging verheugde rijke nettobetalers als Groot-Brittannië en Nederland, al wilden beiden méér schrappen. Veel andere regeringsleiders waren er echter ongelukkig mee. Het nieuwe voorstel komt de leiders van deze landen, zoals Frankrijk, tegemoet: door nu bínnen kostenposten te schuiven gaan landbouwuitgaven bijna 8 miljard omhoog en subsidies voor armere regio’s 11 miljard. „Het komt in de richting”, zei de Franse president Hollande. De Britse premier Cameron was vanmorgen kritischer: „Er is niet genoeg voortgang.”

Met zijn besluit de top te verdagen verraste Van Rompuy velen. Het enige besluit gisteren was de benoeming van de Luxemburger Yves Mersch tot directielid van de Europese Centrale Bank, eerder geblokkeerd door het Europees parlement, dat een vrouw wilde.

De hele dag voerde Van Rompuy bilaterale gesprekken met regeringsleiders. Hij vroeg ze tijdens deze ,,biechtstoel-sessies’’ nog eenmaal naar hun wensen, eisen en taboes. Na afloop zou hij een nieuw compromisvoorstel produceren. Iedereen verwachtte dat daarna het echte werk zou beginnen: snoeiharde onderhandelingen, de hele nacht. Cameraploegen stonden klaar om harde uitlatingen van winnaars en verliezers vast te leggen. Regeringsleiders waren hierop voorbereid. „De ballon werd al dagen opgeblazen”, zei een betrokkene. „Van Rompuy steekt er bewust een speld in. Iedereen moet zijn strategie aanpassen.”

Waarnemers zeggen dat veel landen min of meer met Van Rompuys aanpassingen kunnen leven. Alleen een groep noordelijke, rijkere landen wil minder afdragen en méér bezuinigen. Die groep valt uiteen in de ‘gematigden’, zoals Duitsland, en drie ‘radicalen’: twee niet-eurolanden, Groot-Brittannië en Zweden, en Nederland. Premier Rutte is, zegt men, bikkelhard. De Duitse bondskanselier Angela Merkel manoeuvreert zich in een middenpositie, om namens het rijkste land én grootste nettobetaler een sleutelrol te spelen. Gisteren opperde zij in gesprekken met regeringsleiders als Rutte en Hollande nog eens 30 miljard euro uit de begroting te snijden, als laatste handreiking aan de Britse premier Cameron. Als er geen akkoord komt, blijft de oude begroting geldig.

    • Caroline de Gruyter