Lekken? 250.000 euro

De grootste angst van televisieprogramma’s die van tevoren worden opgenomen is het uitlekken van wie er naar huis moet of in de finale staat.

Hoe wordt dat voorkomen?

Paniek bij de redactie van televisieprogramma Wie Is De Mol. Een promofilmpje van een nog niet uitgezonden aflevering werd vorige week door een scholier van een onbeveiligde server van het programma gehaald en op YouTube gezet.

De jongen werd binnen enkele minuten door het programma getraceerd, en door de conciërge van zijn school uit de klas gehaald. Het filmpje werd verwijderd en de server afgeschermd. Te laat. Wie goed zocht zag enkele dagen voor de uitzending dat Miryanna van Reeden in de vierde aflevering zou afvallen. Vanavond zendt de AVRO de vijfde aflevering van Wie Is De Mol uit.

Het is de grootste angst van televisieprogramma’s, die van tevoren worden opgenomen zoals Wie Is De Mol, Boer Zoekt Vrouw, Expeditie Robinson of Benelux Next Top Model: het uitlekken van wie er naar huis moet of in de finale staat. Bij Boer Zoekt Vrouw lekte onlangs via een website uit dat boer Marcel al zou samenwonen met een kandidate, terwijl zijn keuze in het programma nog niet bekend is gemaakt.

Het voorkomen van uitlekken wordt steeds lastiger door internet, zeggen producenten van televisieprogramma’s. Maar toch gaat het nog relatief vaak goed. Hoe bewaakt Hilversum haar geheimen?

Door het opbouwen van een goede band met kandidaten, zeggen de programmamakers. En door het aangaan van contracten, quitclaims zoals dat heet in de televisiewereld. Zo is in de contracten van SBS-programma’s afgesproken dat deelnemers niks loslaten over het verloop van het programma. In het contract dat deelnemers en medewerkers van Wie Is De Mol ondertekenen staat er zelfs een boete van 250.000 euro op het verraden van de identiteit van de mol. Ook bij Expeditie Robinson wordt er met boetes gedreigd, al liggen die „aanzienlijk lager” dan een kwart miljoen, laat uitvoerend producent Geraldine Smink weten.

Vooral bij Wie Is De Mol heerst een ijzeren discipline onder de makers. De quitclaim wordt door iedereen die betrokken is bij het programma getekend, van kandidaten tot cateringmedewerkers. Zelfs collega’s van producent IDTV, die niets met het programma te maken hebben maar op dezelfde redactieafdeling werken, moeten een overeenkomst tekenen. De deelnemers mogen één iemand ‘in vertrouwen nemen’, die op zijn of haar beurt weer contractueel geheimhouding moet beloven.

Om lekken te voorkomen wordt Wie Is De Mol, dat al meer dan tien jaar bestaat, met een vast team gemaakt. Stagiairs zijn niet welkom. Sinds de e-mailbox van kandidatenbegeleider Jan Peter Pellemans in 2005 door een hacker werd gekraakt („daar hebben we de digitale recherche op gezet”) gaat het mailverkeer extra zorgvuldig. Medewerkers versturen geen draaiboeken over de mail en hebben het in gesprekken over de mol altijd over ‘hij’, ook als de mol een vrouw is. Pellemans: „Een deel van onze hersenen zit altijd op slot.”

Wie Is De Mol gaat vanaf volgend seizoen daarom het Twittergedrag van deelnemers ‘monitoren’. Expeditie Robinson houdt de Twitter en Facebook-accounts van deelnemers al in de gaten. Deelnemers, die iets op Facebook schrijven dat het programmaverloop kan verraden kunnen een telefoontje van het programma verwachten.

Dergelijk abusievelijk lekken via internet gaat vaker gebeuren, voorspelt televisiewetenschapper Maarten Reesink van de Universiteit van Amsterdam. „Met anonieme kanalen zoals Twitter wordt per ongeluk of opzettelijk informatie over televisieprogramma’s lekken makkelijker. Quitclaims houden dat niet tegen.”

Dat hoeft volgens Reesink niet te betekenen dat we straks allemaal de uitslag al weten. „Het is net als bij voetbalwedstrijden”, zegt hij. „Als mensen de uitslag niet willen weten, gaan ze er ook niet naar op zoek.”