Morsi versterkt greep op Egypte

Aanhangers van de Egyptische president gingen gisteren de straat op. Vandaag volgt protest. Foto Reuters

Een dag nadat hij internationaal was geprezen voor zijn bemiddeling tussen Israël en Hamas, heeft de Egyptische president Mohammed Morsi in eigen land grote woede gewekt door vergaande uitbreiding van zijn bevoegdheden.

Direct na de bekendmaking daarvan op de televisie gingen gisteravond honderden mensen in Kairo de straat op om te protesteren tegen „de nieuwe farao”. „Het is een staatsgreep tegen het wettelijk systeem”, zei Sami Ashour, voorzitter van de vakbond van advocaten. „We roepen alle Egyptenaren op om vrijdag te protesteren.”

Vanochtend verzamelden zich op het Tahrirplein in Kairo opnieuw voornamelijk seculiere en liberale demonstranten. Aanhangers van de fundamentalistische Moslimbroederschap, waaruit Morsi voortkomt, hebben opgeroepen tot een steunbetoging bij het presidentieel paleis.

De maatregelen van Morsi zijn met name bedoeld om de grotendeels uit de tijd van Mubarak overgebleven rechterlijke macht te neutraliseren. Die buigt zich op dit moment over de wettigheid van diverse wetten en organen en van de Moslimbroederschap zelf.

In de zeven artikelen tellende constitutionele verklaring bepaalde de president dat zijn decreten en wetten „definitief” zijn en niet kunnen worden betwist bij de rechter. Ook het Hogerhuis en de grondwetgevende vergadering, die beide door fundamentalisten worden gedomineerd, zijn onschendbaar verklaard.

De grondwetgevende vergadering krijgt twee maanden extra de tijd voor de nieuwe grondwet, bepaalde Morsi ook. Voorts gaf hij zichzelf de bevoegdheid de procureur-generaal te ontslaan. Een eerdere poging daartoe mislukte doordat volgens de wet de procureur-generaal alleen kan worden ontslagen door de Hoogste Rechterlijke Raad.

Morsi rechtvaardigde zijn maatregelen als noodzakelijk om de revolutie in Egypte te beschermen die Hosni Mubarak bijna twee jaar geleden ten val bracht. Kennelijk in een tegemoetkoming aan de oude revolutionaire sentimenten beval hij ook een nieuw proces tegen Mubarak en zijn hoogste medewerkers wegens de dood van honderden betogers tijdens de opstand van januari/februari 2011. Mubarak is daarvoor al tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld.

Liberale politici veroordeelden de maatregelen meteen als „dictatoriaal”; volgens sommigen heeft Morsi nu zelfs meer bevoegdheden dan Mubarak destijds.

De liberale partijleider Mohamed ElBaradei brandmerkte hem als „Egyptes nieuwe farao”. Op een persconferentie met twee presidentskandidaten die eerder dit jaar met Morsi de strijd aanbonden, Amr Moussa en Hamdeen Sabahi, kondigde ElBaradei aan dat ze gezamenlijk aan het werk gaan om Morsi tot intrekking van zijn nieuw macht te bewegen. De oppositie is verder echter te zeer verdeeld om een werkelijke bedreiging voor Morsi te vormen.