Kamerleden willen discussie over wettelijk verschoningsrecht journalisten

De voorpagina van De Telegraaf vanochtend na het oordeel van het Europees Hof.

Kamerleden van PvdA, SP en D66 willen bekijken of er een wettelijk verschoningsrecht moet komen voor journalisten, nu de hoogste Europese rechter heeft geoordeeld dat bronbescherming in Nederland niet goed geregeld is.

Gisteren werd de Staat door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg op de vingers getikt voor het afluisteren en gijzelen van twee journalisten van De Telegraaf in 2006. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft het recht op privacy en vrijheid van meningsuiting geschonden, oordelen de rechters in Straatsburg.

‘De Nederlandse wet voorziet niet in bronbescherming journalisten’

En, aldus het Hof, de Nederlandse wetgeving voorziet niet in de bescherming van journalisten en hun bronnen. Het is de derde keer dat Nederland daar door het Hof op wordt aangesproken.

In 2006 onthulden Telegraaf-verslaggevers Joost de Haas en Bart Mos dat in de Amsterdamse onderwereld een AIVD-dossier circuleerde over de crimineel Mink K. die ambtenaren van politie en justitie zou omkopen. Om te achterhalen wie gelekt had, besloot de geheime dienst de journalisten te volgen, af te luisteren en hen te dwingen de staatsgeheime stukken te overhandigen. Toen zij weigerden te getuigen, werden de twee enkele dagen gevangen gezet.

Hof: persvrijheid is van belang

De Telegraaf stapte naar de rechter. De Hoge Raad stelde de krant in het ongelijk. Journalisten zijn volgens de Nederlandse wet niet anders dan andere getuigen en kunnen dus afgeluisterd en gegijzeld worden. Het Hof wijst erop dat het voor persvrijheid van belang is dat bronnen erop kunnen rekenen niet door journalisten verraden te worden.

Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA) noemt de uitspraak “een stevige conclusie en een gevoelige tik op de vingers van de nationale rechter die hier geen problemen zag”. Hij wil een reactie van minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA). Gerard Schouw (D66) hoopt dat die zo snel mogelijk in de wet vastlegt dat journalisten alleen met toestemming van de rechter mogen worden afgeluisterd. Het ministerie en de AIVD bestuderen de uitspraak. Zij hebben ook de mogelijkheid daartegen in beroep te gaan.

Kamerlid Ronald van Raak (SP) vindt al langer dat geheime diensten te ver gaan in het afluisteren en zelfs inschakelen van journalisten voor hun werk:

“Journalisten moet je niet kunnen dwingen hun bronnen prijs te geven. Dat zou de regel moeten zijn.”

Peter Oskam (CDA) vindt dat bij zaken van “landsbelang en levensbelang” dwang mogelijk moet zijn. Klaas Dijkhoff (VVD):

“De rechter zegt duidelijk dat zowel de journalist als de andere kant erbij gebaat is de procedures aan te passen.”

Morgen in NRC Weekend: een interview met de rechter bij het Europese hof