In de disco moet je de alcoholwet paraat hebben

Hoe werkt decentralisatie in de praktijk? In Lingewaard controleert de gemeente jongeren in de disco op alcohol.

Michiel van Baardewijk is een voorloper. Sinds 2008 doet hij in Lingewaard wat honderden gemeenteambtenaren vanaf 2013 moeten: de nieuwe Drank- en horecawet handhaven. Gemeenten nemen die taak over van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Het Gelderse Lingewaard was sinds 2008 een van vijftien oefengebieden voor die decentralisatie. Van Baardewijk (39), voormalig milieu-inspecteur, volgde een opleiding bij de NVWA, en begeeft zich nu als buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) alcohol in disco’s, supermarkten en sportkantines – en onder drinkende jongeren op straat.

U gaat een kroeg binnen om te controleren op alcoholverkoop onder de zestien, en dan?

„Ik kijk allereerst of er jongeren die kroeg ingaan. En zo ja, worden ze gecontroleerd op leeftijd? Binnen kijk ik wat de barkeepers schenken. Bijna alle merken sterke drank hebben een zwakkere variant, met 14,9 procent alcohol, en dat mogen 16- en 17-jarige jongeren drinken. Zie ik dat de barkeeper alcohol verkoopt aan jong uitziende mensen, dan treed ik op. Ik spreek die jongeren aan, vraag hoe oud ze zijn, en of de barkeeper wel om hun ID-bewijs vroeg. Ik praat ook met de barkeeper, met de bedrijfsleider, en ik laat weten dat er een boeterapport aankomt. Een boete voor drankverkoop aan minderjarigen is nu 900 euro, en vanaf januari 1.360 euro.”

Wat komt u zoal tegen?

„Ik ben geschrokken van de hoeveelheden alcohol die jongeren drinken. En van de onwetendheid bij ouders. Met hen neem ik altijd contact op als ik hun dronken kind op straat tegenkom. Ouders weten meestal niet dat hun kind veel drinkt.”

Gemeenten hebben weinig geld. Bestaat de kans dat parkeerwachters er een taak bij krijgen?

„Het werk van de alcohol-BOA is echt anders dan het normale toezichtwerk. Je moet het leuk vinden om ’s avonds en in weekenden te werken. En fulltime. Je moet uren maken om de wet van binnen en buiten te kennen: het draait om parate kennis, in die disco of sportkantine.

„’s Nachts in feesttenten heeft vrijwel iedereen gedronken. En er zijn nu eenmaal mensen met een kwade dronk. Als ik vragen stel aan jongeren, dan zijn er soms figuren die zich ermee bemoeien. Die me aan de kant willen duwen. Dan laat ik duidelijk merken dat ik er niet van gediend ben. En ja, ik heb weleens een douw teruggegeven.”

U deelt boetes uit aan alcoholverstrekkers. Leidt dat tot agressie?

„Bij mij niet. Je moet je rug recht houden. Zeggen: dit is de wet, en dit is het beleid. Soms proberen cafébazen of supermarktmanagers onder de boete uit te komen. Of ze zeggen: ik neem contact op met de gemeentebestuurder. Daardoor moet je je niet van de wijs laten brengen.”

Zijn er genoeg ambtenaren die geschikt zijn voor dit werk?

„Ik spreek regelmatig met gemeenten over de nieuwe wet. Sommige lukt het prima goede toezichthouders aan te stellen. Handhaving werkt het beste in gemeenten die zich al langer inzetten voor alcoholmatiging. Bij andere is dat moeilijker. Die moeten misschien verder kijken dan hun eigen ambtenaren. Stel een straatcoach aan, of een jeugdwerker. Iemand die kan omgaan met agressie. Maar ik snap ook dat niet alle gemeenten geld hebben voor een fulltime alcohol-BOA. Jammer. Het financiële belang wint het dan van het belang van gezonde jongeren.”