Friso's wonder

De Rijksvoorlichtingsdienst rapporteerde dat de situatie van prins Friso is verbeterd. Hij verkeert nu in een toestand van zeer gering bewustzijn, in de medische literatuur bekend als de minimally conscious state. Nadere details gaf de RVD niet vrij, maar het betekent dat Friso doelgerichte reacties vertoont op prikkels van buiten. Het kan bijvoorbeeld gaan om het af en toe reageren op vragen met een knik of kreun, of om het lachen of huilen bij het zien van familie. Maar het kan ook om meer primitieve reacties gaan, zoals het opkijken bij geluid of het volgen van voorwerpen met de ogen, of een poging dat voorwerp te pakken.

De Oostenrijkse artsen vertelden kort na het ongeluk dat het brein van Friso zeer lang – vijftig minuten – zonder zuurstof had gezeten. Daarom werd algemeen verwacht dat Friso nooit verder zou komen dan de persisterende, vegetatieve toestand, een situatie waarin alleen primitieve reflexen, een slaap-waakcyclus en ongerichte reacties aanwezig zijn. Dat hij nu minimaal bewustzijn heeft, kan een statistisch wonder worden genoemd. Een wonder dat niet erg past in het Nederlandse beleid om dit soort patiënten zo snel mogelijk op te geven en de familie ervan te overtuigen dat iedere behandeling zinloos rekken van een leven zonder uitzicht is.

Nederlandse artsen haasten zich dan ook om duidelijk te maken dat het allemaal niet zoveel betekent. Friso mag dan minimaal bewustzijn hebben, het zegt volgens coma-experts Rik Gerritsen en Hans van Dam niets over de kansen op verder herstel. Of over iets van gewaarwording bij Friso: „Minimale tekenen van bewustzijn betekenen niet dat hij mensen aan zijn bed herkent, laat staan dat hij er emotie bij voelt. Om iets van emotionele gewaarwording te bewerkstelligen moeten hogere hersendelen samenwerken en daarvan is geen sprake”.

Onzin en euthanasiemarketing. De kans op – al dan niet gedeeltelijk – herstel is bij patiënten in een minimaal bewuste toestand significant beter dan bij een vegetatieve toestand. Zelfs bij patiënten met een hersenbeschadiging door zuurstofgebrek. Hersenscans laten zien dat het brein van patiënten in minimaal bewustzijn wel degelijk het verschil merken tussen een bandje met geluid van familieleden en willekeurig ander geluid. En een kenmerkend verschil tussen vegetatieve en minimaal bewuste patiënten is juist dat er bij de laatsten veel meer hersenactiviteit is in reactie op geluid en dat die activiteit zich uitstrekt tot de temporaalkwab en de prefrontale schors. Tot de ‘hogere hersendelen’ waar van Dam het over heeft dus.

De Nederlandse geneeskunde vindt zichzelf de beste van de wereld. Beetje literatuur bijhouden is dan natuurlijk niet meer nodig. En hoop zit hier al jaren niet meer in het pakket. Armoedig en gevoelloos. Geneeskunde in een vegetatieve toestand.