De campagnemachine hapert

Eerst mocht de voorzitter van de jonge liberalen nog op het VVD-congres van morgen spreken. Toen niet, daarna wel, en nu weer niet. Het lijken onbeduidende voorvallen, maar ze passen in het beeld: de ontastbare campagnemachine die de VVD de afgelopen jaren was, hapert.

Morgen komen de leden van de partij bij elkaar in Den Bosch, voor het eerst in jaren in mineur. In de peilingen heeft de partij in tijden niet zo laag gestaan. Honderden leden zegden op uit woede over de zorgpremie. Op ledenavonden werden Kamerleden van kiezersbedrog beticht. Huiskrant De Telegraaf liet premier en partijleider Mark Rutte vallen en keerde zich bijna dagelijks op de voorpagina tegen het kabinet.

Rutte bood zijn excuses aan voor zijn handelen, een unicum voor een partij die altijd mooi weer wil uitstralen. En ook voor een leider over wie concurrenten jaloers zeggen dat hij een teflonlaag heeft.

Door de inkomensafhankelijke zorgpremie in te ruilen voor nivellering via de inkomstenbelasting, heeft de VVD-top de interne oproer weten te neutraliseren. Het congres zal een belangrijk signaal geven: is de ergernis echt de wereld uit of was de rust van afgelopen week maar een tijdelijke pauze op weg naar nieuw rumoer?

Met het uitsluiten van de voorzitter van de jonge liberalen toont de partij in deze nieuwe situatie nog de oude reflex: onwelgevallige geluiden de kop in drukken en niet ingaan op pijnlijke vragen – in de verwachting dat het allemaal overwaait als journalisten op weg gaan naar het volgende verhaal. Probleem is dat wat vroeger voor de partij werkte, zich nu tegen de VVD keert. Het zwijgen was de afgelopen jaren soeverein, een positie van macht. Nu verhindert het zwijgen het verdedigen van de eigen keuzes tegenover een argwanende achterban. Het lijkt nu op zwijgen uit angst – voor een uitglijder of de perceptie van interne verdeeldheid.

Het partijbureau lijkt wel iets toe te geven. Onder druk van leden is het programma voor morgen veranderd. Het hele akkoord zal tijdens het congres in openbaarheid worden besproken. Rutte zei zelf, op een ledenavond in Zoetermeer, dat het aan hem is om het vertrouwen terug te winnen. Hij riep zijn partijgenoten wel vast op dat zij de „de zaak niet moesten laten bederven” door wat er sinds het akkoord is gebeurd. Of ze luisteren, zal morgen blijken.

Politiek redacteur