De Britten maken Brussel cynisch

Groot-Brittannië uit de Europese Unie? Dat zou vandaag zomaar kunnen gebeuren. Er wordt geruzied over de Europese begroting.

Vandaag wordt in Brussel voor de tweede opeenvolgende dag gepraat over de nieuwe Europese begroting. Het is een hard gevecht, dat mogelijk kan leiden tot een vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Waarom lopen de emoties zo hoog op? Drie vragen.

1Waarom is er ruzie over de Europese begroting?

Europa is door de schuldencrisis geen onderwerp waarmee je als politicus electoraal kunt scoren. En dus tekenen veel landen protest aan tegen een stijging van de Europese begroting voor de jaren 2014-2020. De Europese Commissie wil voor die zeven jaar een bedrag van 1.000 miljard euro van de lidstaten. Een aantal landen, waaronder Nederland en Groot-Brittannië, vindt dat de begroting niet mag stijgen terwijl de lidstaten zelf zoveel moeten bezuinigen.

Het klopt dat de Europese begroting almaar stijgt: tussen 1999 en 2009 met 42 procent. Maar in diezelfde periode stegen alle nationale begrotingen veel harder, de Nederlandse met 65 procent. Het overgrote deel (94 procent) van de EU-begroting stroomt overigens weer terug naar de lidstaten. En hoewel veel lidstaten willen dat de begroting omlaag gaat, wil geen enkel land afzien van de subsidies die het ontvangt.

EU-president Herman van Rompuy heeft voorgesteld 80 miljard van de 1.000 miljard te bezuinigen door overal iets af te halen, maar daar werd direct tegen geprotesteerd.

2Wat klopt er van de geruchten dat de Britten uit de EU willen?

De conservatieve premier David Cameron, wiens partij een lange traditie van euroscepsis heeft, wil dat er geen 80, maar 200 miljard van de begroting afgaat. Het verzet van Cameron is een probleem, omdat de begroting pas kan worden vastgesteld als alle landen akkoord zijn. Het zou niet voor het eerst zijn dat Groot-Brittannië met de andere lidstaten in conflict raakt. De afgelopen jaren gebeurde dat al over onderwerpen als bankentoezicht, het instellen van een transactietaks en het maken van Europese justitieafspraken.

Vorig jaar december blokkeerde Cameron na een lange nacht vergaderen een Europese verdragswijziging voor méér begrotingsdiscipline. De andere landen – behalve Tsjechië – sloten daarop een apart verdrag. In Brussel is het tegenwoordig ‘bon ton’ om cynisch te doen over de Britten. Ambtenaren en diplomaten in Brussel speculeren steeds meer over een Britse uittreding.

In peilingen zegt bijna de helft van de Britten te hopen dat hun land zich terugtrekt. De Britse politiek zinspeelt geregeld op het organiseren van een referendum. En juridisch kan het, op grond van artikel 50 van het Verdrag van Lissabon. De Unie en de afvallige lidstaat onderhandelen vervolgens over de voorwaarden. De Europese verdragen gelden niet meer voor het land als het bereikte „terugtrekkingsakkoord” van kracht is. Als er geen akkoord wordt bereikt, geschiedt de exit na twee jaar automatisch.

3En wat betaalt en vindt Nederland eigenlijk?

Het is niet eenvoudig om uit te vinden hoeveel een land precies bijdraagt aan de Europese begroting, omdat ministeries en andere instanties diverse calculaties gebruiken. Volgens een interactieve site van het Europees parlement droeg Nederland in 2011 – het laatste jaar waarover de boeken zijn afgewerkt – in totaal 3.933 miljoen euro af. De Europese Commissie komt uit op 4.263 miljoen. En volgens het ministerie van Financiën was het 3.804 miljoen.

Alleen over wat Nederland ontving, is iedereen het eens: 2.064,3 miljoen, waarvan 940 miljoen aan landbouwsubsidie, 579 miljoen voor onderzoek en ontwikkeling en 307 miljoen aan Cohesiegelden om de economie te stimuleren.

Bovenstaande cijfers wijzen uit dat Nederland ‘nettobetaler’ is, wat wil zeggen dat ons land meer betaalt dan krijgt van Europa. Dat zal niet veranderen, erkende premier Mark Rutte deze week, maar hij wil dat de korting van 1 miljard euro, die sinds 2007 voor Nederland van kracht is, behouden blijft. NRC