Zeven woorden op een heel velletje A4

Onze taal zit vol met Engelse leenwoorden en er komen er elk jaar meer bij. Niet te tellen. Is dat waar? Ze zijn geteld en het valt reuze mee.

Een vast topic van ingezonden brieven en internetreacties is de oproep om al die Engelse leenwoorden die het arme Nederlands overspoelen tegen te houden. Deze oproep wordt al minstens een halve eeuw gedaan. Inmiddels moet de stroom Engelse leenwoorden wel zijn uitgegroeid tot een tsunami en is een Nederlandse zin zonder Engelse leenwoorden ondenkbaar. Hm, even factfinden en reality checken dan maar.

In 1994 heb ik geteld hoeveel Engelse leenwoorden er in een gemiddeld krantenstuk staan. Het bleek dat 2,3 procent van de woorden ontleend was aan het Engels. In 2012 heb ik de telling herhaald, en toen was het percentage gestegen tot 3,7. Dus ja: de hoeveelheid Engelse leenwoorden neemt geleidelijk toe. Maar het gaat om betrekkelijk weinig woorden. Bij deze telling werd ieder woord slechts eenmaal meegeteld, ook als dat meer dan eens werd gebruikt. Als we rekening houden met het aantal keren dat een woord in de tekst voorkwam, daalde het aandeel Engelse leenwoorden dramatisch naar 1,5 procent: op een A4’tje met 500 woorden kom je gemiddeld 7 maal een Engels leenwoord tegen.

Oké, zult u zeggen: maar dat is de krant – de redactie heeft misschien wel allerlei Engelse leenwoorden geschrapt. Kijk nu eens naar al dat Engels in reclame-uitingen of slogans: ‘Let’s get closer’ van – jaja - Center Parcs, ‘At the heart of the journey’ van TomTom, ‘Design your own life’ van Ikea. Of kijk naar namen van Nederlandse televisieprogramma’s: ‘Hello Goodbye’, ‘That’s the question’, ‘The voice of Holland’. Goed, daar heeft u een punt. Alleen… wie gebruikt in zijn conversatie ooit de zin ‘Design your own life’, om nog maar te zwijgen van ‘Let’s get closer’?

En dan is er nog iets: uit onderzoek is gebleken dat de meeste Engelse leenwoorden maar zelden wordt gebruikt en dat een derde tot de helft van de Engelse leenwoorden na verloop van tijd vanzelf uit het Nederlands verdwijnt. Hoort u ooit nog iemand zeggen deadlock of downhearted? Toch zijn deze woorden in het Nederlands ooit gebruikt.

Kortom: het valt allemaal heus mee met die Engelse leenwoorden. Die boodschap willen sommige leken echter liever niet horen – ze beseffen niet dat een levende taal een elastisch medium is!