Nooit meer reizen - musicals verlangen erg naar een vaste speelplek

Musical Soldaat van Oranje draait nu twee jaar, mede dankzij de vaste locatie. Ook andere musicals willen niet meer op tournee.

Het voormalige militaire vliegveld Valkenburg lijkt geen logische locatie voor een musical. Maar toch zit de theaterzaal in een van de hangars nu al twee jaar lang zo goed als vol. Soldaat van Oranje trok tot dusver ruim 800.000 bezoekers en speelt in elk geval nog door tot eind mei. Zonder te reizen. Evenmin als de vaste producties in de Van den Ende-theaters in Scheveningen en Utrecht en nog twee andere musicals dit seizoen.

Hij gelooft in mij, de musical over André Hazes, wordt uitsluitend gespeeld in DeLaMar in Amsterdam – eveneens tot eind mei. Terwijl het sprookjesachtige Shrek, bekend van de film, de komende maanden alleen in het RAI-theater te zien is.

„Een verhaal als Soldaat van Oranje kun je in het theater eigenlijk maar op twee manieren vertellen: op het formaat dat we nu hebben, of als solovoorstelling voor één acteur”, zegt medeproducent Fred Boot. „Een tussenweg is er niet, dan zou je alleen maar compromissen moeten maken. En als je op tournee zou willen gaan in de huidige omvang, heb je minstens vijftien trailers nodig. Daar kun je je als beginnend producent beter niet aan wagen.”

Het idee om op vliegveld Valkenburg te staan, ontstond „niet vanuit de vorm, maar vanuit de inhoud”, aldus Boot. „We wilden dat deze musical iets stoerder zou zijn dan wat men gewoonlijk met musical associeert, zonder het bestaande musicalpubliek voor het hoofd te stoten. Daarom hebben we niet geprobeerd van de hangar een regulier theater te maken. We hebben de opsmuk weggelaten, maar de stoelen zijn wel rood.”

Boots coproducent Robin de Levita verzon de unieke vorm van decors die in een cirkel rondom de zaalruimte staan, en 1103 zitplaatsen op een draaischijf die steeds naar het passende decor toe draait.

Aanvankelijk was berekend dat de investering van 9 miljoen euro – inclusief de techniek en de bouw van de theaterzaal – kon worden terugverdiend als men een jaar lang voor volle zalen zou spelen. Dat is dus het dubbele geworden, met de mogelijkheid dat ook na januari nog wordt doorgespeeld. Zo is Soldaat van Oranje een winstgevende onderneming geworden.

Ook bij Shrek speelt het grote formaat een belangrijke rol bij het besluit om niet te gaan reizen. „Als je hiermee een tournee zou willen maken, zou je met dertien, veertien vrachtwagens op pad moeten”, vertelt directeur Jeroen Dona van het theaterbedrijf Albert Verlinde Entertainment. „Alleen al voor de kostuums heb je twee trailers nodig.”

De show is daarom neergestreken in het RAI-theater in Amsterdam, dat ook meedeelt in het bedrijfsrisico. Shrek vergt een investering van 3 miljoen euro. Als de zaal (1650 stoelen) elke avond vol zit, wordt er na drie maanden quitte gespeeld. „Na drie maanden kunnen we met fatsoen stoppen”, zegt Dona. „Maar ik zeg niet dat we dat doen. Of we dan stoppen, hangt uiteraard van de kaartverkoop af.”

Het betekent niet dat Verlindes bedrijf voorgoed afziet van tourneeproducties. Integendeel: de nieuwe versie van Annie, die komende zondag in première gaat, maakt gewoontetrouw een toer langs de grotere theaters. „Het zou slecht voor Nederland zijn als de grote musicals niet meer zouden reizen”, zegt Dona.

„We willen zulke Broadway-titels toch zó blijven produceren dat we ermee op tournee kunnen gaan, hoewel we dan altijd een paar ingrepen moeten doen om het mogelijk te maken. Maar gelukkig zijn er genoeg theaters die ons risico willen delen door een productie een paar avonden achter elkaar te boeken. We kunnen zo’n heel circus niet voor één avond opbouwen en weer afbreken”.

Fred Boot wil nog niet vertellen wat hij na Soldaat van Oranje hoopt te produceren. Voor hem staat echter één ding vast: „Ik ga nooit een reisproductie maken. Ik wil me onderscheiden van de andere producenten en niet afhankelijk zijn van de bestaande theaters.”

Jeroen Dona van het theaterbedrijf Albert Verlinde Entertainment vermoedt dat het aantal reizende musicals in elk geval wel zal verminderen, al was het maar omdat de kaartverkoop in dit genre terugloopt: „We moeten reëel zijn, er zullen geen tien grote musicals in één jaar meer op tournee zijn, zoals in het verleden. Maar er zullen er toch nog altijd wel twee of drie blijven toeren. Dat moet mogelijk zijn”.

    • Henk van Gelder