Merkel slaat haar eigen vermaningen in de wind

Een goedkopere gezondheidszorg, hogere AOW-uitkeringen en royale nieuwe uitkeringen zorgen er samen voor dat de overheidsbegroting miljarden euro’s duurder wordt.

Dit is geen beschrijving van Griekenland, maar van Duitsland – ondanks de kruistocht voor bezuinigingen van Angela Merkel. De Duitse bondskanselier, die haar collega’s graag de les leest over de onontkoombare noodzaak om de tering naar de nering te zetten, geeft grote hoeveelheden geld uit om kiezers te paaien in de aanloop naar de lastige parlementsverkiezingen van volgend jaar.

Deze feiten gaan goeddeels schuil achter de begrotingscijfers, omdat conjuncturele factoren de overheidsuitgaven tijdelijk inperken en de belastinginkomsten verhogen. De kunstmatig lage rente op Duitse staatsobligaties, veroorzaakt door de eurocrisis, verlaagt momenteel de rentelast op de staatsschuld met 20 miljard euro (0,8 procent van het bruto binnenlands product) op jaarbasis. Daar bovenop heeft de sterke daling van de werkloosheid de sociale zekerheidsuitgaven doen dalen.

Maar deze tijdelijke effecten zullen op termijn verdwijnen. Intussen verhoogt de coalitie van Merkel de structurele uitgaven – en die zijn blijvend van aard.

In beginsel hoeft dit geen slecht nieuws te zijn. De G20 spoorde Duitsland al eerder aan zijn economie te stimuleren en te helpen bij het terugdringen van de mondiale financiële onevenwichtigheden.

Binnen de eurozone is er ook veel voor te zeggen dat Duitsland zijn overschot op de betalingsbalans verkleint, om zo de landen die in problemen verkeren te helpen hun evenwicht te hervinden. Anders blijft Duitsland te veel afhankelijk van de externe vraag, terwijl de binnenlandse vraag zwak is.

Maar de vraag is hoe de Duitse regering de extra uitgaven besteedt. In de begroting van Merkel zullen de maatregelen de belastingbetalers geld kosten, zonder de binnenlandse vraag op een betekenisvolle manier te stimuleren. Een deel van de nieuwe uitkeringen zal zelfs het groeipotentieel van Duitsland schade toebrengen.

De zogenoemde ‘keukenbonus’ is een goed voorbeeld. Vanaf begin volgend jaar zal de regering jonge moeders een uitkering van 150 euro per maand geven, zodat ze thuis kunnen blijven om voor hun jonge kinderen te zorgen. Dit zal de belastingbetalers 1,4 miljard euro per jaar kosten en is een prikkel om juist niet te gaan werken. Hoe langer jonge moeders geen deel uitmaken van de beroepsbevolking, des te moeilijker ze het zullen hebben als ze weer aan het werk willen. Dit zal de potentiële bbp-groei van Duitsland ondermijnen, die toch al nog maar 1,1 procent per jaar bedraagt.

Noch Duitsland, noch zijn bondgenoten kunnen het zich veroorloven dat de sterkste economie van de eurozone zijn financiële middelen op deze wijze over de balk gooit. Merkel moet méér uitgeven, maar op een slimmere manier.

Breakingviews is een dagelijks commentaar vanuit de City in Londen. Vertaling door Menno Grootveld.