'Het is troostend oude hits te zingen'

Na bijna dertig jaar staan The Jacksons weer samen op het podium. Hun overleden jongste broer Michael wordt in oude videobeelden herinnerd. Maar praten over Michaels dood is te pijnlijk, zo blijkt tijdens een interview.

Musical group The Jacksons perform during their Unity Tour at the Apollo Theater in New York June 28, 2012. REUTERS/Andrew Burton (UNITED STATES - Tags: ENTERTAINMENT SOCIETY PROFILE TPX IMAGES OF THE DAY) REUTERS

De dode ster glinstert in oude filmpjes van The Jackson Five. Lacht iedereen toe in een fotocollage tijdens de door zijn broer Jermaine vertolkte tranentrekker Gone Too Soon. En wanneer twee dansende Jackson-broers op het podium van elkaar wegglijden, komt broertje Michael er in verbeelding zo weer tussendoor.

De wederopstanding van The Jacksons – de vier broers Jermaine, Tito, Marlon en Jackie zijn weer op tournee – is in alles een diep gevoelde herinnering aan hun jongere, in 2009 overleden broer Michael. Het broertje dat meteen na de oprichting van The Jackson Five boven hen is uitgestegen als aaibare leadzanger, excellerend in gloedvolle zang en zinderende dans. De broer die naast een wereldwijd popidool een uiterst gemankeerde megaster werd. En de broer die de riante levensverzekering werd voor zijn grote Jackson-familie, die nog tot de dag van vandaag een treurige strijd uitvecht om zijn testament, de financiële en muzikale nalatenschap, en de opvoeding van zijn drie kinderen.

Maar hoe centraal hun broer ook staat in deze comebackshow van The Jacksons, bij een interview houdt de familie zich gesloten als een oester. De setting, een uur voor de show in de kleedkamer in het Sportpaleis in Antwerpen, is best intimiderend te noemen. De broers Marlon (55) en Jackie (61) zitten op de bank, met rechts Jermaine (58) op de leuning. Links Tito (57) op een stoel. De verdere entourage: twee bodyguards, van wie een bij de deur, een pr-manager die het gesprek nauwlettend volgt en een stylist. Een eigen kok bereidt hun eten.

„Neem plaats op de hot seat”, wijst Marlon naar de handvormige zetel voor hen. „Zodra je het verkeerde vraagt, zal de stoel je weg kieperen, net als de stoel in de tv-show van Graham Norton.”

Dat was nog best geestig. De restricties vooraf minder. Veel is voor The Jacksons onbespreekbaar: de dood van Michael, de een jaar geleden aan zijn dood schuldig bevonden arts Conrad Murray, de erfeniskwesties. En tja, over geld – Jackson voert de Forbes-lijst aan van meest verdienende dode beroemdheden – mag ook niet gepraat worden.

Voorzichtig beginnen dan maar. Back on the road. Na ruim twintig jaar staan The Jacksons weer samen op het podium. Het doet hen goed, knikken de broers eenstemmig. „Het is geweldig leuk”, zegt Tito. „We hebben net zo veel plezier als ons publiek. En we maken er echt een Jackson-party van.” Dat plezier begint al in de kleedkamer, waar ze eten, hun stem opwarmen, strekoefeningen doen, gitaar spelen en lachen om de komediant die Marlon kan zijn. Hij heeft een gebroken hand, gestoken in een glitterhandschoen, maar wil daar niet meer over kwijt dan dat die „op de verkeerde plaats terecht is gekomen”.

Collectief muziekgeheugen

In de show haken de hits aantrekkelijk in op het collectieve muziekgeheugen: Blame It On the Boogie, een medley van ABC – I want you Back, Stop the Love, I’ll be There, Gone Too Soon, Don’t Stop Till You Get Enough en Shake Your Body. Het zingen van deze hits is onlosmakelijk verbonden met Michael. „Het is emotioneel maar tegelijkertijd zeer troostend ze te zingen”, zegt Jackie. „We rouwen nog altijd. Het zingen helpt ons door het rouwproces heen.” Dat voelen ze elke avond. Volgens Marlon komen herinneringen telkens boven. „Wij waren één unit. Ik kan me niet voorstellen zonder hen te zijn. Kijk naar de foto’s en je ziet het: wij waren altijd samen. Dus voel je steeds dat er iemand van ons ontbreekt.”

Michael gaf zich altijd voor meer dan honderd procent. Dat proberen zij ook, aldus de broers. Je leert leven met verlies, is de conclusie, maar wennen doet het nooit. Het moet een bitterzoet gevoel zijn geweest om na zijn dood de show op te zetten? „Klopt”, zegt Jermaine. „Maar hij had gewild dat we waren doorgegaan. Want dit is wat wij doen, wij entertainen.” Tito: „Zijn geest is bij ons op het podium.” Iedereen knikt. Jermaine: „En zie je die glimmende outfits daar hangen? Mike was dol op alles wat blonk. Als er iets blinkt dan is hij erbij.” Dan richt hij zich tot Marlon. „Trouwens, waar heb je mijn glitterbroek gelaten?”

„Hm, die ligt nog in een andere kamer”, reageert die laconiek.

De broers hebben met een choreograaf de danspassen van toen opnieuw ingestudeerd. „Gemakkelijk”, noemen ze het terughalen van de klapjes, huppels, draaien, schouderknikjes, robotmoves en soulheupen. „Dat dansgevoel zit in ons verankerd”, stelt Jackie. „Marlon heeft ons geheugen als lenig danser nog even opgefrist. Maar je merkt hoe Michael bij deze dansroutines mist. Je bent je voortdurend bewust van waar hij zou hebben gestaan.”

„Inderdaad”, zegt Marlon. „Net als toen wil je automatische plaats voor hem maken, zodat hij ernaast kan schuiven.”

Apollo theater

Bij de start van de Unity-tournee deze zomer keerden The Jacksons terug naar het Apollo theater in New York, waar ze in 1967 de amateur night wonnen. Als dat optreden ter sprake komt, raken de broers opgewonden. Het was de plek waar ze dagen achtereen in de schijnwerpers moesten zingen. Daar begon het. „Wat hebben we daar voor veel groepen het voorprogramma gedaan”, haalt Tito terug. Ze sommen op: Etta James, James Brown, Smokey Robinson, Jackie Wilson. Zes shows per dag stonden de jongens er. Op amateuravond, zij aan zij met andere groepen die een gooi deden naar succes, zoals The O’Jays, The Emotions, Fantastic Fours. „Het was nu een stuk kleiner dan we ons herinnerden”, zegt Marlon. „We waren toen nog zo jong.”

„Joh, dat podium was net groot als deze kleedkamer”, zegt Jackie.

Dan de vraag hoe het contact met hun broer was in de periode voor zijn dood, terwijl hij werkte aan zijn comebacktournee. De sfeer verandert meteen. Dit is verboden terrein. Te dichtbij, te persoonlijk. En hebben ze zich bezorgd gemaakt om hem? Nu wordt het helemaal ongemakkelijk. Ze schuiven heen en weer en zoeken oogcontact met de pr-manager. Jermaine schraapt zijn keel en antwoordt toch: „Ja er was contact, we wisten, dáchten in elk geval dat hij oké was. Maar hij werd flink afgeschermd door ons onbekende mensen. Het was lastig om tot hem door te dringen.”

„Hadden we daar omheen kunnen komen, dan waren dingen misschien wel heel anders gelopen”, werpt Jackie nog voorzichtig op. En dan wordt de ophaalbrug ingehaald. Met de mededeling dat er verder niets meer gedeeld zal worden, „er lopen nog te veel zaken”, sluit de deur van de kleedkamer. The Jacksons moeten zich ineens dringend omkleden.

Slotact

Zeven shows gaven The Jacksons vorige week in het Sportpaleis te Antwerpen, als slotact geïntegreerd in het ‘classic meets pop’-festijn The Night of The Proms. Vanaf morgen zijn er in diezelfde show vijf optredens in de Rotterdamse Ahoy. De laatste tournee van The Jacksons was in 1984, naar aanleiding van het album Victory. Deze zomer begonnen Jermaine, Tito, Marlon en Jackie (broer Randy bleef thuis) aan de mondiale tournee getiteld Unity die in de lente naar Nederland komt.

Het is een muzikale terugkomst waaraan al gesleuteld is sinds 2009. In die tijd werkte Michael in fasen, met onder andere popster Will.i.am, aan hét comebackalbum dat niet alleen zijn artistieke carrière zou vlottrekken maar bovendien alle kritiek, insinuaties en afleidende roddels rond de superster definitief de mond zou snoeren. En terwijl Michael hard repeteerde voor This Is It – 50 concerten in de O2 Londen Arena – hadden zijn oudere broers de viering van ‘hun’ veertigjarig Jacksons-jubileum bedacht. Ook met een cd en een tournee. Hun voorbereidingen lieten ze filmen voor een tv-special.

Michaels plotse dood op zijn vijftigste, 25 juni 2009 in zijn huis in Los Angeles als gevolg van een overdosis van het narcosemiddel propofol, heeft de focus helemaal verlegd. In de door de media veel bekritiseerde („zelfingenomen”) realityserie The Jacksons A Family Dynasty zagen we hoe de familie het verlies verwerkte – gecontroleerd en gearrangeerd voor maximaal effect. The Jacksons vertelden nadien hun verhaal in alle grote Amerikaanse televisieshows, gaven Michael Jackson tribute-concerten tot in Japan, en draaiden uiteindelijk dus een wereldtournee in elkaar – naast een feestelijke classics-reünie natuurlijk ook een fors uitkerende cashmachine.

Wat daarvan te verwachten? Een duik in een rijk muzikaal, tot dansen dwingend verleden, laverend tussen eerbetoon en exploitatie. Maar hoe The Jacksons zich ook hebben geprofileerd – zo weinig fraai langs het succes van hun broer, de reünie die nu voor het eerst in Europa te zien is, roept evengoed warme soul- en funkgevoelens op. In het Sportpaleis werkt The Night of the Proms met een redelijk bedaagd programma vol ballades – met zangeres Anastacia als krols schreeuwende uitzondering – toe naar zijn finale.

Dan zien we de jonge Jackson Five over elkaar buitelen op het videoscherm. Het geluid wordt opgeschroefd. In het symfonieorkest Il Novecento zetten de blazers de eerste tonen van Can You Feel It? in. Wat paukenslagen en hóp, daar komen de vier in militair glitter en leer boven met een liftje. De beat in de rug en de violen juichend als het koor. In het orkest twee eigen muzikanten, op toetsen en drums.

Langzaam gaan de zonnebrillen af. Dan wandelen ze rustig naar hun microfoons, grijpen die ineens strijdlustig en steken de vuist in de lucht. Tito Jackson zei het al: „Na veertig jaar hebben we het nog steeds in ons om te entertainen.” Hun zangstemmen buigen lang niet altijd meer mee. Wanneer Jermaine het hartverscheurende Gone Too Soon zingt, met beelden van zijn broer op de achtergrond, valt de zaal stil. Er gaan kushandjes naar de hemel.

Night of the Proms, 23 t/m 27/11, Ahoy Rotterdam. The Jacksons Unity tournee: 6/3, Lotto Arena Antwerpen, 7/3 HMH, Amsterdam.