Garantie overheid levert banken vier miljard euro op

DEN HAAG - Eurobiljetten. ANP XTRA LEX VAN LIESHOUT Door garanties van de overheid kunnen banken goedkoper lenen en nemen zij meer risico’s: het levert de banken miljarden op. Foto ANP / Lex van Lieshout

De vier grootste banken van Nederland hebben jaarlijks miljarden euro’s voordeel door de “verborgen subsidie” die zij jaarlijks krijgen. Doordat beleggers weten dat de banken in geval van nood altijd door de overheid worden gered, kunnen banken goedkoper lenen en nemen zij meer risico’s.

Dat schrijft de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) in een vanmiddag gepubliceerd onderzoek. Volgens de stichting bedraagt het totale voordeel van deze impliciete overheidsgaranties over het jaar 2011 ten minste vier miljard euro. De verborgen steun komt overeen met meer dan tweederde van de gezamenlijke jaarwinst van de vier (ING, Rabo, ABN en SNS).

Banken en bedrijven lenen geld op de kapitaalmarkt. Afhankelijk van de gezondheid van de balans, wordt daar een bepaalde rente over afgesproken. Hoe gezonder het bedrijf, des te lager de rente. Financiers bieden banken een lagere rente aan dan bedrijven met een vergelijkbare balans, omdat ze weten dat een bank altijd gered wordt in geval van nood. Banken zijn vanwege hun rol in het betalingsverkeer cruciaal voor het functioneren van de economie.

Loon bankiers steeg bovengemiddeld

De studie van Somo, een onafhankelijke onderzoeksorganisatie die zich richt op duurzame ontwikkeling, toont ook aan dat de beloning van bankiers in Nederland bovengemiddeld is gestegen. In 1987 verdiende een bankier gemiddeld 17 procent meer dan een doorsnee werknemer, nu is dat verschil ruim 81 procent. Alleen bankiers in IJsland zagen hun beloning harder groeien. Ook na 2008 is de positie van bankiers ten opzichte van andere werknemers verder verbeterd.

Onderzoeker Rens van Tilburg noemt het een “conservatieve aanname” dat banksalarissen in Nederland 15 procent te hoog zijn. Daardoor geven de drie grootste banken jaarlijks 2 miljard te veel uit aan lonen.” Dat bedrag is drie keer zo groot als de omstreden bankbelasting die het kabinet wil invoeren.

Niet alle banken zijn sinds de kredietcrisis eenvoudiger van organisatie of kleiner geworden. Zo is de balans van Rabobank de laatste paar jaar met ruim een kwart in omvang toegenomen. Rabobank is ook de bank die volgens Somo het meest profiteert van de impliciete staatssteun, vorig jaar 1,7 van de ruim vier miljard euro.