‘De nieuwe Obama’ is liever een bescheiden Asscher

Maakt de in Amsterdam geroemde Lodewijk Asscher de verwachtingen in Den Haag waar? De Tweede Kamer kreeg gisteren een voorproefje.

Niet vaak waren de verwachtingen van een nieuwe minister zo hooggespannen. Aan zijn eerste algemeen overleg met de Tweede Kamer begon Lodewijk Asscher gisteren dan ook zichtbaar gespannen. De oud-wethouder uit Amsterdam is als vicepremier dé belofte van de PvdA in het tweede kabinet Rutte, maar moet gelijktijdig voor de sociaal-democraten pijnlijke concessies aan de VVD uitvoeren als minister van Sociale Zaken.

Voorovergebogen met zijn hand langdurig voor de mond of met het hoofd steunend op de linkerarm hoorde hij zijn nieuwe collega’s in de Kamer aan. De ontspannenheid van de Haagse ervaring ontbrak. Pas na een half uur kwam er een eerste voorzichtige lach op Asschers gezicht.

„Kijk, daar zit hij dan. De nieuwe Cohen. De nieuwe Obama van de PvdA”, zei Roland van Vliet van de PVV. „Nou, ik wens u veel succes want wij gaan niet constructief meewerken.”

Asscher heeft steun van de Kamer nodig om de in het regeerakkoord afgesproken inperking van de WW-duur en aanpassingen in het ontslagrecht door te kunnen voeren. In de senaat heeft de coalitie van VVD en PvdA geen meerderheid.

Bescheiden, zorgvuldig formulerend en bereid tot luisteren leek hij de Kamer voor zich in te willen nemen. Het leverde Asscher zelfs nog een schouderklopje op van PVV’er Van Vliet.

Voor draagvlak waren de pijlen echter vooral gericht op het CDA. De christen-democraten zijn de meest aangewezen partij om het kabinet Rutte II in de senaat aan een meerderheid te helpen. Op het verzoek van CDA-Kamerlid Pieter Heerma een werkgroep in te stellen om de oplopende werkloosheid onder ouderen aan te pakken kreeg de Kamer dan ook haar meest concrete toezegging. Asscher prees de „voorzichtig constructieve houding” van het CDA en voegde eraan toe „een goed gevoel” te krijgen bij samenwerking.

Van Sadet Karabulut van de SP was felle tegenstand verwacht maar dat bleef uit. De twee kennen elkaar nog uit de Amsterdamse gemeenteraad en liggen elkaar wel. Asscher weet dat de SP het hem in deze coalitie met de VVD nog lastig kan maken. Als de vakbonden zich tegen de hervormingsambities van Rutte II blijven keren wordt het makkelijk kiezers wegkapen. Karabulut wees de „wonderjongen uit de Amsterdamse gemeenteraad” even op zijn plek door erop te wijzen dat hij in Den Haag „nog een ongeschreven blad” is.

De grote vraag blijft hoe Asscher de polder tegemoet zal treden: is hij bereid het compromis te zoeken onder druk van de bonden en de SP, of zit hij strak op de afspraken uit het regeerakkoord? Veel tijd is hem niet gegund. In 2014 moet de WW worden versoberd tot maximaal twee jaar, waarvan de uitkering het tweede jaar op bijstandsniveau belandt. Gelijktijdig moet het ontslagrecht worden aangepast. Om die deadline te halen moet Asscher al snel met wetsvoorstellen komen. En dat terwijl FNV-voorzitter Ton Heerts geen mandaat heeft om te onderhandelen tot de reorganisatie binnen de FNV april volgend jaar een feit is.

Wat Asscher betreft is het polderoverleg echter al begonnen. Maar over zijn inzet wilde hij niets kwijt behalve dat aan de ingeboekte bezuinigingen niet te tornen valt. Ook dát is de nieuwe Asscher.