Brieven over de Afrikacollectie van het Wereldmuseum

Dat mooie Afrika-erfgoed krijg je nooit meer terug

Omdat Rotterdam steeds nauwere banden met Azië heeft, wordt het Wereldmuseum het ‘Azië Museum’. De collectie ‘Afrika’ mag van directeur Bremer worden verkocht. In een interview (NRC Handelsblad, 15 november) verzwijgt Bremer evenwel wat er zou verdwijnen.

Rotterdam had in de negentiende eeuw nauwe banden met West-Afrika. Vertegenwoordigers van Nederlandse handelsnederzettingen langs de Congolese en Angolese kust schonken of verkochten al vanaf 1873 hun verzamelingen aan de volkenkundige musea in Rotterdam, Leiden en Amsterdam. Deze verzamelingen tellen vijfduizend voorwerpen, waarvan ruim duizend in Rotterdam. Dergelijke oude collecties zijn er door ongunstige bewaaromstandigheden in Afrika zelf niet meer. De Rotterdamse collectie is een van de oudste ter wereld. Buiten Nederland bestaat een soortgelijke verzameling alleen in Berlijn.

We weten wat, waar, wanneer, en vaak waarom Nederlanders in Afrika voorwerpen verzamelden voor het Rotterdamse museum. Deze collectie is ook van belang voor de Nederlands-Afrikaanse geschiedenis.

Een ‘Afrika’-collectie als die van het Wereldmuseum is nog nooit ter veiling aangeboden. Ze zal met succes te Parijs, Londen of New York geveild worden. Hierna valt ze uit elkaar en verdwijnt ze in buitenlandse privécollecties. Beslist de Gemeenteraad voor verkoop van deze waardevolle stukken, dan zal het museum de beoogde 60 miljoen euro ruimschoots binnenhalen. Dit biedt appeltjes voor de dorst, maar die dorst wordt maar even gelest. Dit erfgoed krijg je nooit meer terug.

Robert Joost Willink

Auteur van onder meer Stages in civilisation. Dutch museums in quest of West Central African collections (1856-1889) (Leiden, 2007), Amsterdam

Doe dan Aziëcollectie weg

Directeur Stanley Bremer van het Wereldmuseum wil zich richten op Azië. Dit roept verwondering op. De gezamenlijke Aziëcollecties van het Tropenmuseum, het Museum voor Volkenkunde in Leiden, het – helaas binnenkort te sluiten – Museum Nusantara in Delft en de Aziatische verzameling van het Rijksmuseum zijn van veel groter belang dan de op zichzelf goede collectie van het Wereldmuseum. Dit kan niet gezegd worden van de Afrikacollecties. Het zou logischer zijn als Bremer juist zijn Aziëcollectie zou verkopen.

Bremer wil de Afrikacollectie veilen. Wat als de collectie geen 60 miljoen euro opbrengt? Legt hij het verschil uit eigen zak bij? Bovendien blijft de collectie dan niet bij elkaar. Het is juist cruciaal dat dit wel gebeurt, ook tegenover de oorspronkelijke schenkers van de stukken.

Als het museum toch zijn Afrikacollectie wil verkopen, zou het op zoek moeten gaan naar een ander, kapitaalkrachtig museum dat de verzameling als geheel zou willen overnemen en beheren, met het bijkomend voordeel dat dan de prijs duidelijk is. Het is zuur voor Rotterdam en voor Nederland om een mooie verzameling kwijt te raken, maar wij leven in een globale wereld met prima etnografische musea. Het is om het even of die musea in New York, Parijs of elders staan. Voor de liefhebbers is het een mooie aanleiding om zo’n stad te bezoeken.

Als dit niet mogelijk is, dient de gemeenteraad van Rotterdam zich achter de oren te krabben alvorens Bremer de vrije hand te geven.

Hans van der Kamp

Den Haag