De ‘geldicide’ van centrale bankiers

Signalement van nieuwe boeken op het terrein van economie. Deze maand onder andere: Ewald Engelen en Edin Mujajic over de financiële crisis.

Illustratie Rhonald Blommestijn

Deze boeken zouden een bijsluiter moeten bevatten: lees ze niet op een druilerige herfstdag. Dat vergroot de kans op depressief gedrag aanzienlijk.

Opbeurend zijn Geldmoord van Edin Mujagic en Een ongeluk in slow motion van Ewald Engelen niet. Op zich is dat niet verwonderlijk. De boeken gaan immers over de economische situatie in Europa.

Engelen bundelde columns, die tezamen een kroniek van de crisis vormen. Hij begint met een fictieve afscheidsbrief van de laatste onafhankelijke Nederlandse thesaurier-generaal. Het is 2025 en de puinhoop in Europa is compleet.

De eurozone is uiteengevallen. De tijd van vrede op het continent is voorbij. Frankrijk heeft België bezet en Nederland is na politieke rampjaren „een praalgraf geworden van onvoltooide projecten”. Zo laat Engelen de thesaurier-generaal terugblikken, een paar uur voordat ze de sleutels van de schatkist afstaat aan de curator van het door China gedomineerde IMF.

Mujagic is maar net iets minder theatraal. Hij ziet zijn boek als bewijsvoering voor een proces. Terecht staan de centrale bankiers. Zij zouden zich schuldig hebben gemaakt aan geldicide. Volgens de auteur is dat, vrij vertaald naar de definitie van genocide, „met opzet geheel of gedeeltelijk de waarde van geld uithollen”.

Mujagic verwacht dat centrale bankiers juist de omstandigheden creëerden waardoor de crisis „bij hele generaties diepe wonden zal veroorzaken”. Inflatie in Europa en de VS zal de komende tien jaar tussen de 5 en 15 procent per jaar bedragen, voorspelt hij. Dit zou het gevolg zijn van de duizenden miljarden euro’s en dollars die centrale bankiers als Mario Draghi (in Europa) en Ben Bernanke (in de VS) in het financiële stelsel pompen en van de stijgende prijzen van voedsel en grondstoffen. Zulke inflatiecijfers zijn desastreus voor spaartegoeden en vermogens.

Beide boeken zijn hoogst actueel. Beide auteurs proberen het begin van een antwoord te formuleren op de vraag hoe Nederland en Europa uit de inmiddels vijf jaar durende financiële crisis kunnen komen. Dat is lovenswaardig, maar op de manier waarop zij hun poging wagen, valt het een en ander af te dingen.

Engelen schrijft vlot, fel en met humor. Op twitter beschrijft hij zichzelf als ‘hard hitting, fast running’. Zo schrijft hij ook. Dat levert leesbare stukken op. Het nadeel is dat hij soms gierend uit de bocht vliegt. Zo schaart hij het besluit van afgelopen september om onbeperkt staatsleningen op te kopen, in dezelfde categorie historische gebeurtenissen als D-Day en de aanslagen van 11 september 2001. Het besluit was zeker belangrijk en kan verstrekkende gevolgen hebben voor de rol van de ECB. Maar om de rentevergadering in een kantoortoren in Frankfurt even belangrijk te achten als de militaire actie die de bevrijding van Europa inluidde en de aanslag die de aanleiding vormde voor twee oorlogen is belachelijk.

Mujagic doet zijn best economisch jargon helder en simpel uit te leggen om een relatief complex thema (geldontwaarding) te ontsluiten voor een breder publiek. Jammer is dat hij zo veel losse feitjes in zijn boek propt. Zo vermeldt hij dat in 1561 75 procent van het zilver voor Engelse munten uit Spanje kwam. In 1585 was dat gestegen tot 86,3 procent. Dat soort uitweidingen leiden af van zijn prikkelende kernboodschap: centrale banken doen meer kwaad dan goed.

Engelen en Mujagic zijn gelukkig niet alleen somber. Ze komen ook met oplossingen. Mujagic denkt dat het helpt als de macht en de geheimzinnige besluitvorming van centrale banken aan banden wordt gelegd. Engelen laat koningin Beatrix in een troonrede opsommen hoe de crisis effectief is aangepakt. De balansen van banken zijn schoongeveegd en op de Europese top in Deauville besloten euroleiders „het bezuinigingsfundamentalisme” te weerstaan en gecoördineerd te investeren. Als gevolg is de Nederlandse werkloosheid gedaald tot 4 procent en groeit de economie met 3,5 procent. Het sprookje van Engelen kent een opgewekt einde.

Auteur Edin Mujagic Titel Geldmoord Uitgever Balans Prijs € 19,95 Auteur Ewald Engelen Titel Een ongeluk in slow motion Uitgever Prometheus Prijs € 17,95