Waar de hel begint en de hemel eindigt

Beyond the Hills. Regie: Cristian Mungiu. Met: Cosmina Stratan, Cristina Flutur, Valerio Andriuta. In: 11 bioscopen

De beloning zit helemaal aan het eind van Beyond the Hills, de nieuwe film van de regisseur van 4 maanden, 3 weken & 2 dagen (2007). De eindscène van de op een waar gebeurde exorcismegeschiedenis gebaseerde film slaat in het gezicht van de toeschouwer, die op dat moment al weet dat in Roemenië weinig gerechtigheid te vinden is, of het nu om de wet of om een hogere macht gaat. En tegelijkertijd is de situatie fijnzinnig en absurd, zodat er niets anders op zit dan te lachen om even uit de tragedie te ontsnappen. Cathartisch – zuiverend – in de ware zin des woords. Ware het niet dat het ook een beetje modderig is.

Net als met zijn abortusdrama won Cristian Mungiu diverse prijzen in Cannes, waaronder die voor het beste scenario. Boetedoening vormt de kern van de tragiek. Het gaat om de vriendschap tussen twee meisjes die samen in een van die beruchte Roemeense weeshuizen zijn opgegroeid en van wie een haar geluk is gaan zoeken in Duitsland. Of gewoon de prostitutie is ingerold, al dan niet klaargestoomd door seksueel misbruik: Beyond the Hills geeft de toeschouwer door z’n duur ruimte tot contemplatie, en door de spaarzame manier waarop hij informatie prijsgeeft stof tot speculatie.

De ander heeft haar toevlucht gezocht in een klooster en zich onderworpen aan een ascetisch regime waar de tijd geen vat op lijkt te hebben. Al hebben ze er alle tijd om een lijst op te stellen met 464 zonden waaraan de mens zoal ten prooi kan vallen – zo onwetend zijn ze er nu ook weer niet. Als Alina langskomt om haar vriendin Voichita mee naar Duitsland te nemen, een oude belofte, een innige wens en voor Alina de enige manier om daar te overleven, komen de werelden in botsing: religieus en profaan, groep en individu, traditie en moderniteit, verleden en heden van de meisjes. En zoals dat gaat bij botsingen, komen onbeheersbare krachten los.

Alina, die merkt dat zij haar greep op haar vriendin kwijt is, probeert haar met een beroep op ooit gedeelde tederheid en seksualiteit terug te winnen. De priester, moeder overste en de nonnen zien in haar lichtelijk hysterische gedrag bezetenheid: het begin van een lange barre, frigide winter.

Net als in 4 maanden, 3 weken & 2 dagen staat een innige vriendschap tussen twee jonge vrouwen op het spel. En natuurlijk zijn er parallellen tussen de ene gesloten maatschappij (de sekte) en de andere (het communisme). Maar Mungiu moraliseert niet. Zijn handelsmerk zijn lange shots. Overdonderend mooie lange shots. Shots zonder mening.

En daarin gebeurt het. De spanning. Het onbehagen. De vraag is wat er achter de heuvels is. Of het daar beter is. Waar de hel begint. Want we weten nu waar de hemel eindigt.