IDFA-documentaire over een ' ' adoption from hell

Film

Mercy Mercy, Documentaire van Katrine Riis Kjær.

Vandaag en morgen te zien op IDFA in Tuschinsky 5, zie idfa.nl ***

Naar verluidt brak tijdens de voorvertoning van de documentaire Mercy Mercy op het IDFA lichte oproer uit in de zaal. De verontwaardiging over de getoonde adoption from Hell trof vooral de als incapabel neergezette adoptie-instanties en de Deense adoptieouders, maar keerde zich ook deels tegen regisseuse Katrine Riis Kjær. Haar trof het verwijt dat vele rampjournalisten treft: ze had gefilmd in plaats van ingegrepen.

Kaelhar volgde vijf jaar lang van zeer nabij de adoptie van twee Ethiopische kinderen. Ze filmde intensief bij de Deense adoptieouders, maar ook bij de andere kant, die je nooit ziet: de Ethiopische ouders die hun kinderen afstaan. Ze zijn hiv-positief. Omdat de arts zegt dat ze doodgaan, staan ze alvast twee van hun kinderen af.

Parallel gaan beide ouderparen op helletocht. De Ethiopische ouders lijden zwaar onder het verlies van hun kinderen. Dankzij nieuwe, gratis hiv-medicijnen gaan ze toch niet meteen dood. Het afstaan blijkt onnodig. De Deense ouders krijgen grote problemen met hun explosieve adoptiedochter. Uiteindelijk stoppen ze haar in een kindertehuis.

De sympathie van de kijker ligt bij de Ethiopische ouders. Ze kunnen goed hun verdriet tonen en verwoorden. De Deense ouders steken er ongunstig bij af. Hier komen de eerste vragen op over de rol van de regisseur. Het contrast tussen de ouderparen – wit, lelijk en koud versus bruin, mooi en warm – werkt goed, maar voelt oneerlijk. De Deense moeder heeft een hard gezicht en een behaarde kin met wondjes. Dat valt extra op doordat Kjaer filmt in lange, extreme close ups. Maar dat zij een baard heeft, wil nog niet zeggen dat ze een slechte moeder is. Verder krijgen we weinig te zien van het wangedrag van de dochter, zodat haar uithuisplaatsing volkomen onbegrijpelijk blijft.

Het grote verdriet van de Ethiopische ouders is vooral dat ze niets meer van hun kinderen horen, tegen de afspraak in. Kjaer filmt het uitgebreid, maar vertelt de ouders in beeld niet dat ze al die tijd contact heeft met de Deense ouders. Zij had dus de informatie waarnaar de Ethiopiërs snakken makkelijk kunnen geven. Na afloop van de première zondag – die overigens wel rustig verliep – legt Kjaer uit dat ze een loyaliteitsconflict voelde: de Denen wilden geen contact, de Ethiopiërs wel. Zij voelde zich niet de aangewezen persoon om daar doorheen te wandelen.

Een begeleidend commentaar had enorm geholpen, alleen al om de rol van de filmer te verklaren. Hoe kan de kijker zich een mening vormen als belangrijke informatie ontbreekt? Zo rauw opgediend is het hartverscheurende Mercy Mercy een emotionele achtbaan van wanhoop, woede en verdriet, die je achterlaat met te veel vragen.

    • Wilfred Takken