'Het hoeft niet altijd feest te zijn'

Alles is familie is de wat wrangere opvolger van superhit Alles is liefde. Regisseur Joram Lürsen: ,,Je weet dat er veel ogen op je zijn gericht.”

Vijf jaar geleden was de romantische ensemblefilm Alles is liefde een grote hit en inmiddels is de film een heuse feestdagenklassieker. Nu is er de opvolger Alles is familie, opnieuw met Joram Lürsen (In Oranje, Dolfje Weerwolfje) als regisseur, en met een scenario van Kim van Kooten, dat bestaat uit dezelfde aantrekkelijke mengeling van spot en onbeschaamd sentiment. Lürsen en Van Kooten wilden een film maken die meer risico zou nemen dan de voorganger, met wat meer wrange situaties die bij nader inzien misschien toch niet zo grappig zijn als ze op het eerste gezicht lijken. Zo vindt de grote romantische ontknoping van Alles is familie, over de liefdesperikelen van de familie Roovers, plaats in een abortuskliniek, alwaar Carice van Houten in de beugels ligt.

Waarom heeft het vijf jaar geduurd om een opvolger te maken voor Alles is liefde?

„Het succes van Alles is liefde kwam voor ons allemaal als een complete verrassing. Wij zouden al heel blij zijn geweest met 500.000 bezoekers, maar de teller bleef maar doorlopen. Uiteindelijk zijn we ruim boven een miljoen bezoekers uitgekomen. Dat was toen al bijna twintig jaar niet meer vertoond.

„Als een samenwerking zo goed verloopt, ligt het natuurlijk voor de hand om nog een keer samen te werken, op wat voor manier dan ook. Maar precies in dezelfde tijd dat de film uitkwam, kreeg Kim een hele nare darmziekte, die haar bijna een jaar lang heeft geveld. Daar komt nog bij dat Kim een eventuele tweede film echt helemaal zelf wilde bedenken. Alles is liefde was een beetje gebaseerd op een al bestaande film, Love Actually. Nu wilde ze helemaal vanuit zichzelf iets schrijven. Maar zij is een schrijfster die zich helemaal op een project stort en daar volledig in opgaat. Zij is niet het type auteur dat drie projecten door elkaar kan doen. Zij werkt heel intuïtief. Dat heeft tijd nodig en er zijn heel wat versies van het scenario tussen ons heen en weer gegaan. Ook omdat zij, als ze een nieuw idee heeft, vaak weer helemaal opnieuw begint.

„We waren het er wel vrij snel over eens dat we weer een romantische komedie wilden maken, want dat is een genre dat ons allebei goed ligt. We houden er beiden van om met een lichte toon wat zwaardere onderwerpen aan te snijden. Het is ook handig dat zij een vrouw is en ik een man ben. Romantische komedie gaat nu eenmaal altijd over verschillen tussen man en vrouw. Dan helpt het enorm als je de film steeds vanuit die verschillende persperspectieven tegen het licht kunt houden.

„Maar ik hebben geen moment gedacht: we gaan nu de grote opvolger maken van Alles is liefde, dus die moet wel heel goed zijn. Je probeert gewoon om de film waar je nu mee bezig bent, zo goed mogelijk te maken. Maar je weet natuurlijk ook dat er meer ogen op je zijn gericht, omdat de vorige film zo’n succes was.”

Waarom de keuze om het onderwerp van de liefde naar familie te verleggen?

„Dat verschil is niet zo heel groot. Binnen die familie gaat het nog steeds om de liefdesperikelen van al de personages. Maar we wilden wel de onderlinge verhoudingen van de personages verleggen van min of meer toevallige passanten zoals in Alles is liefde, naar een gezin. Familiebanden zijn dramatischer. Zelfs als je breekt met familie en iemand nooit meer wilt zien, blijft die persoon toch op een bepaalde manier een rol spelen in je leven.

„In deze film heb je ook een wat duidelijkere verdeling tussen hoofdpersonages en bijfiguren. Eigenlijk zijn dit twee verhalen door elkaar, bij Alles is liefde waren dat er vijf. Nu gaat het vooral om twee lijnen: de ouders, Martine Bijl en Kees Hulst, gaan uit elkaar. Dat heeft grote gevolgen voor alle personages, ook voor de kinderen, ook al zijn die inmiddels volwassen. En dan is er het stel, Carice van Houten en Thijs Römer, van wie de man onvruchtbaar is. En de vraag hoe ze daar op zullen reageren.”

Waarom moest deze film donkerder zijn dan Alles is liefde?

„Bij Alles is liefde komt aan het einde alles toch nog goed, maar in het leven gaat dat natuurlijk niet zo. In deze film blijven sommige personages alleen achter. Wij vonden het mooi om niet alles rooskleurig te laten eindigen. De film gaat eigenlijk ook over plannen maken, hele slechte plannen, die vervolgens compleet mislukken. Dat heeft niet zo heel veel te maken met romantische komedie. Zo spelen we een beetje met genres en verwachtingen.”

Alles is liefde nam de commerciële televisie op de hak, deze film onder anderen een songschrijver van bombastische liedjes à la Marco Borsato, en een therapiegoeroe.

„Kim komt natuurlijk uit een beroemd satirisch geslacht. Goede grappen hebben vaak een satirische ondertoon. Maar de grap is bij haar wel geplaatst in een wereld die werkelijk zou kunnen zijn, die geloofwaardig blijft. Daardoor werkt de satire binnen de film en wordt het geen Jiskefet.”

U heeft nu wat minder BN’ers gecast.

„In Alles is liefde hadden we wel heel veel sterren: Chantal Janzen, Wendy van Dijk, Paul de Leeuw, Marc-Marie Huijbregts. Dan heb je de wereld van musical, televisie en cabaret bij elkaar. Dat was toen helemaal niet de vooropgezette bedoeling, dat liep zo. Natuurlijk heb je bij een film voor een breed publiek aansprekende acteurs nodig. Maar ik kijk bij acteurs vooral naar de vraag of ze licht en komisch kunnen spelen, en tegelijkertijd het vermogen hebben om te ontroeren. Dan kom ik eerder bij Kees Hulst uit dan bij een acteur zoals Rutger Hauer, die heeft die lichtheid veel minder.”

De film heeft een bepaalde droefheid. Ooit kon je nog alle kanten op in het leven, en op zeker moment is dat ineens voorbij. Maar een romantische komedie kan misschien ook weer niet te veel melancholie verdragen?

„Als ik een scenario lees, zoek ik altijd naar de balans. Ik wil niet wegzakken in diepe droefenis, maar ik hoef ook niet de hele tijd uit mijn stoel te stuiteren van het lachen. Dat is bijna een samenvatting van hoe je eigenlijk moet leven: je wilt niet in een enorme depressie schieten, maar je wilt ook niet de hele dag feestend door het leven gaan. Daar is het leven toch wat te serieus voor.”