En toen was het Spui opeens leeg

Het beroemde beeld Het Lieverdje, de plek waar de roerige jaren zestig in Nederland begonnen met anti-rookmanifestaties en Provo’s, is gisterochtend op het Spui in hartje Amsterdam met sokkel en al omvergereden door een Duitse vrachtwagen die achteruit reed.

Het beeldje van brons, dat een Amsterdams straatschoffie voorstelt, is licht beschadigd. De gemeente heeft het weggehaald van het plein en wil het zo snel mogelijk laten herstellen in een bronsgieterij en terugplaatsen.

Het Lieverdje is niet zomaar een beeldje. Het vormde in de jaren zestig en zeventig het middelpunt van Amsterdam als ‘magies sentrum’ van de wereld, de plek van waaruit liefde, vrede en vrijheid op gebied van drugsgebruik en zeden de wereld zouden veroveren – hoopten de idealisten van toen.

Het Lieverdje was een beeldje dat op het Spui is geplaatst op initiatief van Parool-journalist Henri Knap. Hij vond dat er al zoveel standbeelden waren van mannen en vrouwen die al iets bereikt hadden, dat er ook een beeldje moest komen voor iemand die nog van alles kon worden, zoals het Amsterdamse straatschoffie, tuk op kattekwaad, maar met een gouden hart. Kortom: een lieverdje, op zijn Amsterdams ironisch uitgesproken. Kunstenaar Carel Kneulman maakte een ontwerp in gips. Knap wilde dat in brons, maar dat kostte geld: een vriend met een hoge functie bij een sigarettenfabriek betaalde het. Zo kwam in 1960, betaald door de sigarettenindustrie, het Lieverdje op het Spui.

Dat beeldje werd een paar jaar later, in 1964, de plek waar ex-glazenwasser en kunstenaar Robert Jasper Grootveld (1932- 2009) zijn wekelijkse anti-rookmanifestaties hield. Die acties werden steeds door de politie gestopt, maar trokken steeds meer belangstellenden en geestverwanten, die daar de Provo-beweging (van Provokatie) begonnen. NRC