De straatdealer blijft lonken

De wietpas verdwijnt, maar wiet blijft alleen te koop voor Nederlanders. Wat gebeurt er intussen buiten de coffeeshop?

Bezoekers blowen in de Bredase coffeeshop De Baron. Foto Joyce van Belkom

De sfeer is nog altijd jolig in coffeeshop De Baron. Maar de zaken gaan „heel slecht”, zegt bedrijfsleider Ferry Hoppenbrouwers. Een half jaar geleden werd hier, net als in de rest van zuidelijk Nederland, de wietpas ingevoerd. Sindsdien is de omzet met driekwart gedaald. „We hebben mensen moeten ontslaan. Zo gaat het. Wij zijn een bedrijf, net als de bakker en de slager.”

Buitenlandse blowers zijn niet meer welkom. Buiten zitten drie jonge Antwerpenaren in hun auto, wachtend op iemand die wiet voor hen wil kopen. Zelf mogen ze dat niet. Na aankomst zijn ze meteen aangeklampt door straatdealers. „Ze vragen of we iets nodig hebben. Maar daar gaan we niet op in. Je kent de kwaliteit niet. En de prijs is 50 procent hoger.”

Voor straathandel hadden ze ook in hun woonplaats kunnen blijven. „Daar kunnen we voldoende krijgen. Maar in een coffeeshop is het veiliger.” Ze besluiten naar Rotterdam te rijden. „Daar mag het nog wel.”

Wie in het zuiden wiet of hasj koopt, moet een identiteitsbewijs tonen plus een document waaruit blijkt dat je in Nederland woont, bijvoorbeeld een uittreksel uit de gemeentelijke basisadministratie. Dit heet het ingezetenencriterium. In de Bredase coffeeshop is volgens klanten een stempas of een brief van de belastingdienst ook voldoende. Vervolgens moet je lid worden van de club die een coffeeshop moest worden; het clubcriterium. Dat alles schrikt veel Nederlanders af; ze zijn bang te worden geïdentificeerd als drugsgebruiker. Misschien worden bestanden gekoppeld en voor je het weet krijg je er last mee bij je ouders, een sollicitatie, een zorgverzekeraar.

Van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) hoef je geen lid meer te worden om softdrugs te mogen kopen, kondigde hij deze week aan. Bewijzen dat je in Nederland woont, moet nog wel. Buitenlanders zijn vanaf 2013 definitief niet meer welkom. In heel Nederland.

Dus voortaan ook geen drugstoeristen meer in Amsterdam? „Wij hebben geen drugstoeristen. Hooguit toeristen die af en toe een coffeeshop in gaan”, meldt de woordvoerder van burgemeester Van der Laan. Er is ruimte voor „lokaal maatwerk” en zo denkt Amsterdam de dans te ontspringen. „Er is ruimte om daarvan af te wijken”, aldus de woordvoerder. „Die ruimte nemen wij.”

Dat kan nog een leuke discussie worden. Het ingezetenencriterium is volgens Opstelten namelijk „absoluut een succes”. Het aantal drugstoeristen is het afgelopen half jaar in Limburg met 80 tot 90 procent gedaald en ook in Noord-Brabant en Zeeland is de toestroom „sterk verminderd”. En dat is belangrijk, vinden de steden in het zuiden, want met de daling van het aantal drugstoeristen is ook de overlast verminderd.

„Dat is een feit”, zegt burgemeester Van der Velden van Breda. „Ik ben blij dat de minister naar ons heeft geluisterd.” Omwonenden en winkeliers beamen dat de overlast is gedaald. Winkelier Toon van Beurden: „Vroeger reden hier honderden Franse en Belgische auto’s door de straat. Ze kwamen stoned naar binnen rollen. Dat is afgelopen. Er is ook minder vuil op straat.”

Maar door de zoveelste beperking van de coffeeshops lok je straathandel uit, zegt bedrijfsleider Hoppenbrouwers van De Baron. „Wij coffeeshops reguleren het drugsgebruik. Wij dienen de volksgezondheid door het onderscheid tussen hard- en softdrugs. Dat doen straatdealers niet. Die vragen of je wiet wil. Of coke. Of speed. Misschien nog een wapen?”

Een blowend meisje legt uit dat het alternatief voor de coffeeshop haar niet aantrekt: „Hier is het veilig en vertrouwd. Ik koop liever in de shop dan bij een dealer op straat. Die vertrouw ik niet.”

Een jongen draait een joint en noemt buitenlanders weren „racisme”. Je „creëert criminaliteit” door de maatregel. „Buitenlanders worden afhankelijk van de straat. Dat balletje is nu gaan rollen. En dat balletje krijg je nooit meer teruggerold.”

Burgemeester Van der Velden van Breda ziet het anders. „De illegale straathandel wordt niet alleen veroorzaakt doordat buitenlanders niet meer binnen kunnen. Daar spelen ook andere oorzaken.”