‘Aan Mozart hoor je hoe goed een orkest is.’

Net veertig jaar oud, wordt de Britse pianist Paul Lewis gerekend tot de meeste vooraanstaande vertolkers van Mozart, Beethoven en Schubert.

Paul Lewis Foto Josep Molina

Zijn debuut in de Serie Meesterpianisten is nog maar net verleden tijd, of het volgende Nederlandse debuut kondigt zich aan: vanavond soleert Paul Lewis (1972) bij het Koninklijk Concertgebouworkest in Mozarts Pianoconcert KV488.

Zijn Schubert-recital van vorige week zal Lewis niet gauw vergeten. „Een enorme thrill. Bovenaan de trap zag ik die zee van mensen zitten. Maar eenmaal achter de vleugel merkte ik hoe intiem die grote zaal eigenlijk is! Het zachtste pianissimo komt prachtig over. Zelfs Schubert kun je er daarom heel goed spelen.”

Ook Mozart wil Lewis graag in Amsterdam uitvoeren. „Aan Mozart hoor je pas echt hoe goed een orkest is. Er staan relatief weinig noten in de partituur, dus elke noot moet spreken en elke speler moet zijn verantwoordelijkheid nemen.”

Paul Lewis groeide op in Liverpool, als zoon van een havenarbeider. Klassieke muziek leerde Lewis pas kennen in een lokale platenzaak, waar hij oude opnames van Alfred Brendel kocht. Zijn bewondering voor de Weense grootmeester zou jaren later in een vriendschap overgaan. „Door Brendel ben ik de piano gaan zien als een medium tot het uitdrukken van oneindige muzikale mogelijkheden. In al de lessen die ik bij hem volgde heeft hij niet één keer over techniek gesproken. Alles ging bij hem over het karakter van de muziek, om de boodschap.”

Net veertig jaar oud, wordt Lewis gerekend tot de meeste vooraanstaande vertolkers van Mozart, Beethoven en Schubert. Het ‘klassieke’ repertoire dus. Toch is hij zich zeer bewust van het belang van nieuwe muziek. „Ons muziekleven dreigt tot een museumcultuur te verworden, waarin altijd weer dezelfde stukken worden gespeeld. Voor nieuwe muziek lopen veel mensen weg. Deels komt dat door de muziek zelf, die vaak zo vreemd klinkt dat mensen het gewoon niet willen horen.” Door nieuwe muziek in vertrouwd repertoire in te bedden, wordt het ineens verteerbaar. „En de grap is: ook het vertrouwde repertoire gaat ineens nieuwer klinken als het contrasteert met iets anders.”

Lewis stort zich jarenlang op één componist, om met zijn muzikale leefwereld van binnenuit vertrouwd te raken. Jaren geleden resulteerde dat in een grote Beethoven-tournee, met een integrale uitvoering van alle pianosonates en pianoconcerten. Nu is het de beurt aan Schubert. Al twee jaar voert Lewis alle belangrijke pianowerken uit die de Weense componist schreef tussen 1822 en zijn dood in 1828. „Juist als je uitsluitend werken van één componist speelt, begint de variëteit binnen de muziek op te vallen. De muziek van Schubert en Beethoven is zo ongelofelijk rijk dat er altijd weer nieuwe dingen in te ontdekken zijn. Ik ben ervan overtuigd dat je deze muziek oneindig vaak opnieuw kunt spelen zonder dat je er ooit op uitgekeken raakt.”

Is het niet vreemd dat wie zich zo diep verdieptin componisten niet ook op oude instrumenten speelt? Lewis: „De piano is er naar mijn mening in de loop der tijd duidelijk op vooruit gegaan. Met Beethoven’s Hammerklaviersonate sloeg je een instrument uit Beethoven’s tijd zo ongeveer kapot. Zo’n stuk vraagt gewoon om een grotere vleugel. Om meer klank, meer sonoriteit, meer kleur ook. De kwaliteiten van de moderne piano wegen voor mij volledig op tegen eventuele nadelen.”

Toch verdiept Lewis zich wel in oude instrumenten: „Ik neem er kennis van, omdat je anders nooit alles kunt begrijpen. In het laatste deel van de Waldstein-sonate bijvoorbeeld schrijft Beethoven snelle octaaflopen, die pianissimo gespeeld moeten worden. Dat kan eigenlijk alleen op oude vleugels met weinig toetsgewicht. Omdat ik dat weet, pas ik op de moderne Steinway mijn vingerzetting of toucher aan, zodat ik in de buurt van het bedoelde geluid kom.” En dan zijn er natuurlijk effecten die op de moderne vleugel niet mogelijk zijn. „Een Turkse Mars van Mozart op een oude vleugel met paukenpedaal: dat is uitermate opwindend!”

Kon. Con. gebouworkest o.l.v. Pablo Heras-Casado, Paul Lewis, piano. 21/11 Concertgebouw A’dam en 22/11 Heerlen. Schubert-recital: 24/11 Oosterpoort, Groningen.