Wonderland van klanken bij Cage

Klassiek

Cage 100. Ralph van Raat en Ives Ensemble. Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam. Meer Cage: 23, 29/11. ****

De Amerikaan John Cage (1912-1992) lijkt dit jaar wereldwijd vaker uitgevoerd dan ooit tevoren, nu met de serie Cage 100 in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Die populariteit heeft natuurlijk te maken met zijn eeuwfeest, maar net zo goed met zijn revolutionaire muzikale concepten die nog steeds fascineren.

Cage wilde de intuïtie van componist en uitvoerder zo veel mogelijk beperken. Zo zijn de Sonatas and Interludes voor geprepareerde piano opgebouwd uit strikte temporele schema’s. Maar wat vooral opvalt zijn de tussen de snaren geschoven stukjes papier, elastiekjes en een gummetje, die een wonderland aan klanken en associaties opgeroepen.

Pianist Ralph van Raat gaf zaterdag een bezwerende en toch stuwende uitvoering van de twintig miniaturen. Een gedempt geritsel, geklop en gerinkel deed denken aan een mysterieus ritueel, uitgevoerd diep in de jungle. Dat de toeschouwer op afstand blijft, hinderde door de eindeloze variatie nauwelijks.

Problematischer bleek zondag Cages Music for Fifteen. Het Ives Ensemble was geplaatst in alle hoeken van de zaal, en speelde de volgens toevalsprocessen getimede noten met toewijding. Het resultaat wilde echter niet meer worden dan het bewust emotieloze uitgangspunt.

Dan werkte het sobere Fourteen beter: lange fluistertonen namen sluipenderwijs bezit van de luisteraar, het besef van tijd verdampte.