Leider Frans rechts zaait tweedracht

Met miniem verschil werd Jean-François Copé verkozen tot politiek leider van de Franse oppositie. Nu dreigt zijn partij uiteen te vallen.

France's main centre-right opposition UMP party general secretary, Jean-Francois Cope (C) flanked by team campaign member, Michele Tabarot (L) and Luc Chatel (3rdL), speaks to the press after the announcement of his victory in a battle for the leadership of the opposition right-wing UMP party, on November 19, 2012 at the party's headquarters in Paris a day after the election. Jean-Francois Cope edged former prime minister Francois Fillon to succeed Nicolas Sarkozy as the leader of France's right-wing opposition UMP party after a bitterly contested election, the party's internal polling commission said today. Cope, the party's firebrand secretary-general, defeated Fillon by 98 votes, the head of the electoral commission said, a day after an election in which around 175,000 votes were cast. AFP PHOTO MEHDI FEDOUACH AFP

Na achtentwintig uur tellen was de verkiezingscommissie van de Union pour un Mouvement Populaire (UMP) eruit: Jean-François Copé, tot gisteren secretaris-generaal van de grootste Franse oppositiepartij, is de nieuwe partijvoorzitter.

De voorsprong op zijn tegenstrever, ex-premier François Fillon, bleek slechts 98 van de bijna 175.000 uitgebrachte stemmen.

De 48-jarige Copé zal eerst scherven moeten ruimen. De interne verkiezingen hebben de tienjarige fusiepartij tot op het bot verdeeld, sinds zondag beide kandidaten zich tot winnaar uitriepen. In zijn overwinningstoespraak – zijn tweede na die van zondag – zei Copé gisteravond de partij „na deze smadelijke periode” te willen „reconstrueren”. Vanuit het UMP-hoofdkwartier zou hij Fillon telefonisch hebben gevraagd om met hem samen te werken. Fillon is daar niet op ingegaan.

Inhoudelijk zat tussen Copé en Fillon tijdens de campagne weinig licht: beiden willen de economische hervormingen onder oud-president Sarkozy voortzetten, beiden zijn kritisch over de Europese Unie, streng voor migranten en vóór traditionele familiewaarden. Maar terwijl Fillon al jaren een gematigde toon kiest, kopieert Copé de scherpe stijl van Sarkozy.

Copé, zoon van een Roemeens-joodse vader en een Algerijnse moeder, wil de partij omvormen tot wat hij gisteren opnieuw een beweging van „rechts zonder remmingen” (droite décomplexée) noemde. Hij bepleit een taboeloze koers die de miljoenen kiezers van het Front National van Marine Le Pen terug moet brengen bij de belangrijkste rechtse beweging.

Als fractieleider van de UMP in de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, was Copé in 2010 de drijvende kracht achter het sluierverbod. Sarkozy durfde Copé toen niet te steunen; Copé won intussen aan gezag.

Copé, die in principe tot 2016 als partijvoorzitter aanblijft, schuift zijn ambities niet onder stoelen of banken. Hij zou op zijn zeventiende al aangekondigd hebben president te willen worden, schrijven zijn biografen in Copé, l'homme pressé. Copé heeft dat overigens later ontkend.

Maar een meerderheid van de UMP-leden wil volgens recente peilingen dat niet Copé of Fillon maar Sarkozy de partij bij de volgende presidentsverkiezingen in 2017 weer aanvoert. Copé zegt open te staan voor dat idee.

Sarkozy profiteert wellicht nog het meest van de uitslag, analyseren Franse kranten vanmorgen. „Na hem de chaos!”, schrijft de linkse Libération vanmorgen ironisch.

Fillon zei gisteravond in een verklaring van minder dan een minuut „kennis te nemen van de uitslag”. Nogmaals wees hij op „talrijke onregelmatigheden” die tijdens de verkiezing zouden hebben plaatsgehad. Volgens Fillon hebben de verkiezingen een „breuk” in de partij blootgelegd die „tegelijkertijd politiek en moreel” is.

Eerder op de dag waarschuwde oud-premier Alain Juppé dat door het openlijke geruzie over de uitslag zelfs „het bestaan van de UMP” op het spel was komen te staan.

Ook Front National-leider Marine Le Pen (die „vier jaar hel” voor de UMP voorspelt) en vooral de nieuwe centrumbeweging van voormalig UMP-zwaargewicht Jean-Louis Borloo, de Union des Démocrats et Indépendants (UDI) kunnen garen spinnen bij een populistischer UMP onder Copé, zei de gezaghebbende politicoloog Dominique Reynié gisteren in Le Monde. Hij voorspelt een „explosie” in de partij.

Voor de Parti Socialiste van president Hollande is de crisis een „onverhoopte opsteker” schrijft het rechtse dagblad Le Figaro. Voordat Copé het kabinetsbeleid kan aanpakken, zal hij eerst de oppositie in eigen gelederen moeten bedwingen.