Hamas er beter aan toe ondanks oorlog

Nu profiteert Hamas nog van het Israëlische offensief. Zijn positie is verbeterd. Maar een invasie zou die winst in gevaar brengen.

Hamas krijgt klappen. De Israëlische operatie tegen de organisatie die de Palestijnse Gazastrook bestuurt, begon woensdag met de moord op de leider van de militaire vleugel, Ahmed Jabari. Daarna voerde Israël luchtaanvallen uit op strijders, wapendepots, ministeries en huizen van Hamasleiders. Meer dan honderd Palestijnen zijn nu gedood.

Maar Hamas krijgt ook erkenning, prestige en legitimiteit. Het reageerde op het Israëlische geweld met honderden raketten, die reikten tot aan Tel Aviv en Jeruzalem. Het schoot een Israëlisch onbemand vliegtuigje uit de lucht. Het verwondde drie Israëlische militairen in een tank aan de grens.

Die stevige reactie helpt bij de rehabilitatie van deze fundamentalistische organisatie, die in de Arabische wereld geen goede reputatie genoot. De Arabische opstanden verrichtten veel voorwerk. Toen de Moslimbroeders dit jaar in Egypte aan de macht kwamen, betekende dat een enorme opsteker voor Hamas, dat aan hen is gelieerd. Bovendien was de positie van Hamas al verbeterd doordat het afstand heeft genomen van Syrië en met name van Iran: de grote boeman van de sunnitische Arabische wereld.

Vandaag zou een delegatie van Arabische ministers de zwaar bestookte Gazastrook bezoeken. Zaterdag was er al een Tunesische missie op bezoek. Een dag eerder was de Egyptische premier in Gaza om steun te betuigen. En even voor het Israëlische offensief tegen Gaza begon, kwam ook al de emir van Qatar langs met een delegatie en 400 miljoen dollar.

Dat de emir de Gazastrook bezocht, en niet de Palestijnse Westelijke Jordaanoever, die door Hamas’ grote rivaal Fatah wordt bestuurd, is tekenend voor de tanende autoriteit van Fatah-leider Mahmoud Abbas. Terwijl Hamas zweert bij geweld, pleit Abbas voor een diplomatieke oplossing om een einde te maken aan de Israëlische bezetting. Tot nog toe bracht hij van al zijn wereldreizen weinig successen mee naar huis. Palestijnen verwijten hem dat hij zich onder druk laat zetten door Israël en de Verenigde Staten.

Met dat probleem kampte ook Hamas voorheen. De organisatie ontstond als een verzetsgroep tegen de bezetter en won in 2006 de laatste Palestijnse verkiezingen. Maar sinds zijn machtsgreep in de Gazastrook, ruim vijf jaar geleden, en met name na het Israëlische grondoffensief, vier jaar geleden, hield Hamas zich koest. Uit angst voor een nieuwe invasie vuurde Hamas slechts sporadisch raketten op Israël af. Bovendien poogde Hamas raketvuur van andere militante facties in Gaza te beletten.

Daardoor, in combinatie met het corrupte ambtelijke apparaat van Hamas dat er niet in slaagde in de behoeften van de Gazaanse bevolking te voorzien, daalde de populariteit van Hamas in de Gazastrook, ten bate van militante facties als Islamitische Jihad en salafistische groepen.

Hamas verkeerde in een spagaat. Om aan de macht te blijven, moest het de – relatieve – vrede met Israël bewaken. Maar omdat het nauwelijks verzet pleegde tegen Israël, verloor het geloofwaardigheid en liepen zijn aanhangers over naar rivalen. Nu is Hamas weer de onbetwiste baas van alle groepen in de kleine Gazastrook.

De bevolking van Gaza schaart zich nu achter de partij die het tegen Israël opneemt. Ook het overgrote deel van de bevolking dat vrede wil, en geweld normaliter veroordeelt. Israël begon deze geweldsronde, zeggen de Palestijnen. Israël moet eerst stoppen. En voor het zover is, vinden ze, heeft Gaza het recht zich te verdedigen.

Een woordvoerder van de militaire tak van Hamas, Abu Obeida, sprak zaterdagavond de inwoners van Gaza toe. In een redevoering op Al-Aqsa- tv zei Obeida, gehuld in een rood-wit geblokte sjaal die alleen zijn ogen zichtbaar liet, vrij vertaald: „Wij gaan door tot Israël erkent dat het ons heeft onderschat. Niet eerder vluchtten 5 miljoen Israëliërs voor sirenes. Niet eerder klonken die in Tel Aviv.” En: „Dit is het begin van een operatie om de bezetting te beëindigen. Hun defensie kan ons niet stoppen. We zullen de vijand uitputten.”

Het is onwaarschijnlijk dat Hamas denkt dat het kan winnen van de Israëlische legermacht. Zeker is dat Hamas tot nog toe profiteert van de huidige situatie. Maar als de luchtaanvallen aanhouden, komt er een omslagpunt en gaat Hamas echt lijden, zowel wat betreft menselijke en materiële verliezen als wat populariteit betreft. Om een nieuwe invasie te voorkomen, is Hamas bereid tot een bestand.

In een poging het Israëlische leger buiten de deur te houden, sprak Obeida zaterdag ook de Israëlische bevolking toe: „Jullie regering heeft raketten naar Tel Aviv gebracht. Zij gebruikt dit geweld voor de komende verkiezingen.” En: „Gaza binnenvallen zou een heel domme beslissing zijn. Jullie politici snappen niet wat er met de soldaten zal gebeuren. Het is jullie keuze.”