Failliet Thermphos hoopt op koper

De rechter spreekt morgen het faillissement uit over de Vlissingse fosforfabriek Thermphos. Overname lonkt, maar eerst nog die schadelijke uitstoot onder controle krijgen.

Fosforfabriek Thermphos in Vlissingen-Oost. Deze week wordt de productie gestaakt. Foto HH

Zeeland is grijs en kil deze middag. De rook die uit de fabriekspijpen van fosforproducent Thermphos spuwt, is van afstand nauwelijks te onderscheiden van de dichte mist. Alleen de vlammen verraden dat de acht fabrieken in Vlissingen-Oost nog draaien.

De rechtbank spreekt morgen naar verwachting het faillissement uit over Thermphos – een van de grootste werkgevers van de provincie. Bij deze enige fosforfabriek van Europa verliezen 450 mensen hun baan. En de productie wordt al deze week gestaakt. Het verlieslijdende bedrijf (jaarlijkse omzet 400 miljoen euro) kreeg eind september al uitstel van betaling.

Op de parkeerplaats twintig busjes voor het vervoer van werknemers. Op bijna elke achterruit hangt dezelfde brief, met drie Zeeuwse vlaggen: „Werknemers Thermphos doen Zeeuwse vlag eer aan!!! Ze vechten samen door tot de laatste snik voor het behoud van hun werk!!! Mevr. Peijs, geef ons uw steun!!!” Mevrouw Peijs, dat is Karla Peijs, de vertrekkende commissaris van de koningin in Zeeland. Op geld van de provincie hoeft het bedrijf niet te rekenen.

Er zijn veel kandidaten voor overname van Thermphos, volgens algemeen directeur Rob de Ruiter. Hij is opgewekt voor iemand wiens bedrijf op omvallen staat. De Ruiter heeft goede hoop dat er binnen enkele weken een koper wordt gevonden. „De onderhandelingen lopen voorspoedig.” Hij is vooral bang gespecialiseerd personeel te verliezen in het vacuüm tussen het faillissement en een eventuele overname.

De problemen ontstonden twee jaar geleden, toen de normen voor de uitstoot van zware metalen en dioxinen herhaaldelijk werden overschreden. De provincie plaatste Thermphos onder verscherpt toezicht. Om binnen de normen te blijven, ging de fabriek op 60 procent van zijn capaciteit draaien. De Ruiter: „Daardoor ging de totale efficiency van het bedrijf naar beneden, en waren we ook niet meer rendabel”.

De oplossing voor de milieunormen is vrij simpel: de aanschaf van een reinigingsinstallatie voor de uitstoot. De kosten hiervoor bedragen rond de 20 miljoen euro, wat de Italiaans-Israëlische eigenaar Nahum Galmor niet kon betalen.

Een ander groot probleem is dat een concurrent in Kazachstan tegen bodemprijzen fosfor op de markt zou dumpen. Thermphos verloor tussen 2008 en 2011 zo’n 30 procent marktaandeel aan de Kazachen, stelt De Ruiter. Het Zeeuwse bedrijf diende een klacht in bij de Europees commissaris van Handel, de Belg Karel De Gucht. Dit onderzoek kan nog enkele maanden duren.

Ondanks de crisissituatie wil bedrijfsleider Louis Krijger het bezoek wel rondleiden over het fabrieksterrein, dat in 1967 gebouwd is. Nee, somber is Krijger niet, hij is „onverminderd positief”. Maar de dreigende sluiting gaat hem aan het hart. „Fosfor hebben we echt nodig voor ons levensonderhoud. Dat men dat niet ziet, vind ik vreselijk.”

Krijger stapt ‘de kathedraal’ binnen, de opslagloods met gemalen fosfaaterts dat met grote schepen uit het Middellandse Zeegebied naar Vlissingen wordt vervoerd. Dit mineraal is essentieel bij de productie van fosfor. Achterin de loods ligt een bergje. Dan door naar de ‘sinterfabriek’. Hier worden de drie hoofdingrediënten van fosfor klaargemaakt voor de eindfase van het productieproces: cokes (een soort steenkool), grind en fosfaaterts. Dit gaat als een mix het ‘ovenhuis’ in, waaruit uiteindelijk de fosfor ontstaat.

Het unieke aan de Vlissingse fabriek is dat zij deels via het cradle-to-cradleprincipe werkt. Fosfaaterts zal ooit opraken, de schatting is over zeventig tot negentig jaar. Sinds vier jaar richt Thermphos zich daarom op het terugwinnen van fosfaat uit urine en afvalwater. Op dit moment kan 5 tot 10 procent van de fosfaaterts bij Thermphos vervangen worden door deze alternatieve methode.

Het personeel oogt niet terneergeslagen, rond lunchtijd lopen ze in en uit alsof het another day at the office is. Zeeuwen maak je niet snel gek, is het signaal dat ze willen afgeven, ze volharden. De Ruiters secretaresse mailt later nog: „Ik sta versteld van de moed, verwachting en hoop die nog leeft onder de collega’s en hoe ze hun werk blijven doen, zonder stakingen en dergelijke, geweldig!”