CDA is in de senaat niet per se tegen Rutte II

CDA-senatoren bepalen zelf of zij beleid van het nieuwe kabinet steunen. De partij is eerder ook al voorstander geweest van nivelleringspolitiek.

Ontdekking: CDA-leider Sybrand van Haersma Buma gaat niet over het stemgedrag van de Eerste Kamerleden van zijn partij.

Zondag liet hij nog weten dat de nivelleringsplannen van het kabinet Rutte II niet op de cruciale steun van het CDA in de senaat kan rekenen. Maar gisteren maakte Eerste Kamerlid Gerrit Terpstra duidelijk dat de CDA-fractie haar eigen afweging maakt. De uitlatingen van Buma zijn wat hem betreft niets meer dan „een welgemeend advies”.

„Als fractie hebben we de afspraak dat wij zelf bepalen wat we willen”, zei Terpstra, zelf voormalig lid van de Tweede Kamer. Volgens hem is het nog helemaal niet duidelijk welke plannen van het kabinet op steun van de CDA-fractie kunnen rekenen.

Dat geldt ook voor de plannen om de inkomensverschillen te verkleinen. „Wij zijn niet zomaar voor nivellering, of zomaar tegen. Je moet kijken wat de effecten van nivelleren zijn.” En op blinde volgzaamheid hoeft Van Haersma Buma sowieso niet te rekenen. „We hebben als CDA een groot verleden, waarin we niet altijd automatisch deden wat de Tweede Kamer deed.”

De nieuw aangetreden coalitie van VVD en PvdA kan in de Eerste Kamer niet rekenen op een meerderheid, waardoor de oppositie in staat is om wetgeving tegen te houden. Op korte termijn lijkt dat nog niet aan de orde, omdat veel kabinetsplannen pas in 2014 van kracht worden. Aan het eind van het jaar moet wel het belastingplan voor 2013 door de senaat worden geloodst, maar dat plan bestaat grotendeels uit maatregelen uit het Lenteakkoord, dat ook door het CDA wordt gesteund.

Terpstra riep gisteren tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen in herinnering dat het CDA vaker nivelleringspolitiek heeft gesteund. „Er is nog nooit zo genivelleerd als tijdens het kabinet Rutte I. Dat was voor de SP zelfs aanleiding om in de Eerste Kamer het belastingplan te steunen. Wij zaten toen zelf in dat kabinet.”

Met het voorbeeld liet Terpstra ook zien dat steun van het CDA helemaal niet cruciaal hoeft te zijn, ook al wekte Van Haersma Buma die indruk. „De SP heeft net als het CDA in de Eerste Kamer een stevige fractie.” De SP heeft acht leden. „ Het kan heel goed zijn dat zij vanwege de nivellering het kabinet steunen”, zei Terpstra tijdens een schorsing. „Wij zijn echt niet de enigen.”

VVD-senator Frank de Grave juichte de zelfstandige koers van Terpstra toe. „Als hij zelf niet zo duidelijk was geweest, had ik hem in het debat gevraagd of de CDA-fractie in de Eerste Kamer soms een nieuwe woordvoerder had. Het zou staatsrechtelijk ook onjuist zijn geweest, als hij zomaar Buma was gevolgd.”

De Grave legde gisteren nog eens uit waarom de VVD het voornemen tot nivelleren steunt, ook al is het inkomen in Nederland al „relatief gelijk” verdeeld. Volgens De Grave raken de bezuinigingen op de sociale zekerheid en de zorg vooral de lagere inkomens en is het daarom redelijk om meer van de hogere inkomens te vragen. Zoals ook vorig jaar gebeurde. „De stapjes zijn in balans, maar aan de grens.”

CDA’er Terpstra toonde zich kritischer. Zeker over de plannen die leiden tot een hogere werkloosheid. „We moeten in ieder geval geen maatregelen nemen die de werkloosheid alleen maar vergroten, zoals het geval was bij het zorgplan en weer het geval is bij de nieuwste plannen voor de nivellering.”

Het CDA verzet zich ook tegen het voornemen van het kabinet met 250 miljoen euro de gevolgen te verlichten van onder meer de verkorting van de WW. Dat bedrag was aanvankelijk bestemd voor investeringen in de infrastructuur. Dat kost mogelijk werkgelegenheid. „Elementen die tot een hogere werkloosheid leiden zullen we trachten tegen te houden”, aldus Terpstra.

Hij dankte de Eerste Kamer-fractie van de VVD voor het blokkeren van het plan de zorgpremie inkomensafhankelijk te maken. „Dit laatste geeft hoop voor het tegenhouden van andere ongewenste voorstellen van dit kabinet.” Als voorbeeld noemde hij het inkomensafhankelijk maken van het eigen risico in de zorg. „Dat gaat nog wel door, maar past naar onze mening ook niet in het huidige systeem.”

De CDA-senator ontkende gisteren dat de uitspraken van Buma tot irritatie hadden geleid. „In de hitte van de strijd wordt dit gezegd. En we kunnen ook best volgen wat hij zegt. Nee hoor, ik ben niet op mijn tenen getrapt. Ik heb hele korte tenen.”