Begin bij de begrafenis

Schrijversechtpaar Nicci French deed Nederland aan voor de première van het tot toneelstuk bewerkte Verlies. „We schrijven geen whodunits, maar boeken met karakterontwikkeling.”

Purmerend, 31-10-2012. Beeld uit de voorstelling "Verlies" van KO-Producties, naar het boek van Nicci French. Bewerkt en geregiseerd door Leon van der Sanden met Isa Hoes, Irma Hartog en Ad Knippels. Foto: Leo van Velzen.

‘Kinderen kunnen kleine monsters zijn, evil creeps. In Engeland zijn er problemen met kinderen als moordenaars van andere kinderen”, zegt Nicci Gerrard, de vrouwelijke helft van het schrijversduo Nicci French. Met haar echtgenoot Sean French is ze in de Haarlemse Stadsschouwburg aanwezig om de première bij te wonen van de eerste toneelbewerking ter wereld van een van hun thrillers, Verlies (Grief, 2002). In de regie van Léon van der Sanden vertolken Isa Hoes en Ad Knippels een echtpaar dat op noodlottige wijze hun vijfjarige zoontje verliest. Het kind, dat niet kon zwemmen, is verdronken in het zwembad. Is hij vermoord, en door wie? Het jongetje heeft een ouder broertje. Is hij de dader?

Nicci Gerrard: „Wij hebben vier kinderen en een zwembad bij ons huis op het platteland. Ik heb altijd nachtmerries dat een van onze kinderen in het zwembad zou verdrinken en door een van ons dood wordt gevonden.” Terwijl de schrijfster nog aan het woord is, neemt haar man het gesprek ongemerkt over. Op die manier raken hun antwoorden verweven, vergelijkbaar met de manier waarop hun boeken ontstaan. Sean French: „We schreven het boek in 2001, sindsdien heb ik het nooit meer gelezen. Nu pas viel me op dat Verlies veel meer over het echtpaar Stella en Rick gaat, dan over het dode kind. Voordat wij aan een thriller beginnen, stellen we ons een vraag. In dit geval: ‘Hoe gaat een echtpaar om met zo’n verschrikkelijke gebeurtenis als de dood van een kind? Welke gevolgen heeft dat voor hun huwelijk?’ Verlies is een verhaal over rouwverwerking. De vrouw is de sterkste, zij gaat verder in het leven. Ook wil ze het kind dat nog leeft toekomst geven. Haar man verliest zich in fatalisme en drankzucht. Dat zijn de twee krachten die in het boek op elkaar inwerken.”

Na afloop van de première overheerste enthousiasme bij het auteurspaar. Vooral de vondst de twee kinderen onzichtbaar te laten zijn, was „marvellous”. Nicci French: „Nu zowel het levende als het dode broertje op de speelvloer afwezig is, doet dat een beroep op de verbeeldingskracht van de toeschouwer. Niemand wil geloven dat kinderen slecht zijn. Zoiets past niet in het ideaalbeeld dat we van hen koesteren. Maar de feiten in Engeland over enge kindmoordenaartjes bewijzen het tegendeel.” Daar valt het woord weer, creeps. De ogen van Nicci Gerrard lichten op, alsof ze plotseling een nieuwe thriller voor zich ziet.

Voor Nicci French betekent theater veel. „In Londen gaan we regelmatig naar het theater”, bevestigt het schrijversduo. „De wetten van het toneel zijn óók onze wetten, het is ons gereedschap. Wij werken met dramatische middelen als abrupte afbrekingen, onverwachte plotwendingen, spanningsvolle dialogen. Een van de oerwetten van het drama is dat je nooit moet beginnen bij het begin. Verlies opent met de begrafenis van het kind en gaat daarna terug in de tijd.”

Nicci French vervolgt: „Onze inspiratiebronnen liggen meer bij toneelauteurs als Beckett en Pinter dan bij thrillerschrijvers. Wij hebben nooit thrillers geschreven vanwege de plot. Die is vaak niet meer dan een kruiswoordraadsel. Voor ons is de psychologische ontwikkeling van de karakters het belangrijkste. Dat maakt onze boeken tot literatuur. Het onderscheid tussen thriller en literatuur is trouwens nauwelijks te maken. In onze optiek schreef Charles Dickens thrillers en zijn de detectives van Georges Simenon letterkunde.”

Verlies van Nicci French door Klein Ovink Theaterproducties. Bewerking en regie: Léon van der Sanden. Tournee t/m 26/4 Inl: kotheaterproducties.nl