Wereldwijde verdroging is overschat, is nu berekend

Two corn plants stand in an otherwise empty field, cleared after drought conditions and extreme heat during pollination irreversibly damaged the crop, in Clay City, Illinois, U.S., on Wednesday, July 11, 2012. More than 1,000 counties in 26 states are being named natural-disaster areas, the biggest such declaration ever by the U.S. Department of Agriculture, as drought grips the Midwest. Photographer: Daniel Acker/Bloomberg Bloomberg

Het lijkt de afgelopen zestig jaar op aarde niet droger geworden, in tegenstelling tot wat het klimaatpanel IPCC in zijn laatste rapport schreef. Een nieuw onderzoek aan de droogteperiodes in het tijdvak 1950 – 2008 laat voor de aarde als geheel nauwelijks een bijzondere trend zien. Ook lijkt het totale landoppervlak dat door ernstige droogte werd getroffen in de periode van 58 jaar nauwelijks toegenomen.

Wel is het sinds 1950 regionaal droger geworden, vooral rond de Middellandse Zee, in de Sahel en in China. Maar daar staat een beduidend hoger wateraanbod in andere gebieden tegenover. Dat concluderen onderzoekers, verbonden aan Amerikaanse en Australische instituten vorige week in Nature.

In het laatste rapport van het VN-panel voor klimaatanalyse IPCC (2007) werd de gestaag toenemende droogte nog min of meer als vaststaand gepresenteerd. Maar in een dit jaar verschenen extra rapport over extreem weer was dit al afgezwakt tot ‘gemiddeld vertrouwen’ in de analyses. Nu lijkt er reden om de conclusies nog verder af te zwakken.

Bij nader inzien blijken uitspraken over droogte gebaseerd op een tamelijk willekeurige index voor droogte die rond 1965 in de VS werd ingevoerd: de PDSI. Droogte hangt niet alleen af van regenval, maar ook van bijvoorbeeld verdamping.

De PDSI drukt droogte uit in een getal dat kan dalen tot wel -4 voor extreme droogte. Een normale toestand is nul. Positieve getallen duiden op een teveel aan water. In de PDSI figureert een matig gedefinieerde grootheid, de ‘potentiële evapotranspiratie’ (PE). Die laat zien hoeveel water een stuk land, met een fictief standaardgewas onder bepaalde weersomstandigheden, maximaal aan de lucht kan afgeven, door verdamping uit de bodem en van de plantenbladeren.

De PDSI is wereldwijd ingevoerd. Maar volgens de onderzoekers is de index en de PE die daarin een rol speelt al jarenlang verkeerd berekend. In de Amerikaanse landbouwpraktijk is destijds een formule in gebruik genomen die de PE uitsluitend uit de temperatuur afleidt. Dat was min of meer uit nood geboren, omdat vaak niet meer voorhanden was dan een temperatuurmeting. Dat luchtvochtigheid, wind en zonnestraling ook van invloed zijn op de PE, bleef buiten beschouwing.

Maar, noteren de onderzoekers, de methode is niet geschikt voor het opsporen van trends in klimaatverandering. Zij berekenden de PE met een formule die wél rekening houdt met wind en luchtvochtigheid. Het leidde tot waarden die fors verschilden.

Het artikel toont aan dat uitspraken over droogte volkomen afhangen van de gehanteerde methodologie. Daarom is het ook zo moeilijk aan te tonen dat het broeikaseffect erop van invloed is.