Jasper S. leek degelijke man

Uit de aanhouding van de 45-jarige Fries Jasper S. blijkt dat Marianne Vaatstra haar vermoedelijke moordenaar toch kende. Lang dacht justitie van niet.

Oudwoude. - Op de Allemawei nummer 8 in het Friese gehucht Oudwoude is vanmorgen een persvak ingericht. Vanachter de dranghekken kijkt de verzamelde pers naar de boerderij van Jasper S., de vermoedelijke moordenaar van Marianne Vaatstra. Ze zien hoe mannen in gele hesjes kratten naar een witte container in de tuin dragen.

Met de aanhouding van de 45-jarige S. denkt justitie de moordenaar van Vaatstra te hebben gevonden. Het toen 16-jarige meisje werd in 1999 vermoord aangetroffen in een weiland bij het Friese Veenklooster. Sinds eind september is 7.300 mannen gevraagd vrijwillig DNA af te staan. Het waren mannen die tussen de 16 en 60 jaar oud waren op 1 mei 1999, de dag dat Marianne Vaatstra werd vermoord, en die toen in een straal van vijf kilometer rond Veenklooster woonden. De huidige verdachte is een van die 7.300 mannen.

Zijn buurvrouw Tjitske Dijkstra beschrijft de verdachte als „eerlijk, betrouwbaar en degelijk”. Hij zou getrouwd zijn en twee thuiswonende kinderen hebben van rond de twintig jaar. Dijkstra keek er wel van op dat hem enkele jaren geleden een boete van 750 euro werd opgelegd, omdat hij de auto van een boer in de buurt had gestolen. „Met de Volkswagen Passat reed hij ’s nachts met 140 door de buurt, toen de politie de achtervolging inzette.” Een psychiater concludeerde volgens haar destijds dat hij aan ‘dissociatieve fugue’ leed, een psychiatrische aandoening waarbij iemand met identiteitsproblemen voor een dreiging vlucht – letterlijk of figuurlijk.

De familie van Marianne Vaatstra werd overvallen door het nieuws over de aanhouding. „Gisteravond rond elf uur werden we ingelicht door twee mannen van het Openbaar Ministerie”, zegt moeder Maaike Terpstra. „We kennen de verdachte niet. Onze schoonzoon wel. Die heeft met hem op de landbouwschool gezeten.”

Zonder het grootschalige DNA-onderzoek had dit weekend geen verdachte aangehouden kunnen worden. Maar de echte doorbraak in de zaak kwam eerder dit jaar, in mei. Marianne Vaatstra kénde haar moordenaar vermoedelijk, maakte het OM toen bekend, voordat ze als 16-jarige door hem werd verkracht en vermoord in een weiland in de buurt van Veenklooster. Politie en justitie kwamen tot die conclusie na nieuw technisch onderzoek, dat eerder niet of niet zo uitgebreid was gedaan. Zo werd er in een Playboy-aansteker uit haar tas alsnog een minuscuul haartje gevonden. Het DNA-profiel dat daaruit kon worden gedestilleerd kwam overeen met ander, veel belastender bewijsmateriaal: het sperma dat op Marianne was gevonden.

Tot dat moment gingen politie en justitie uit van een dader die Marianne had overmeesterd toen zij in de nacht na Koninginnedag alleen door de polder naar huis fietste. Maar na nieuwe analyse van de foto’s op de plaats delict werden ook sporen gevonden van een tweede fiets, naast die van Marianne. Mogelijk fietsten de twee met elkaar op. Ook over de doodsoorzaak was inmiddels een nieuwe theorie ontwikkeld. Ze is gewurgd met haar bh en pas daarna is haar keel doorgesneden.

Al eerder was duidelijk geworden dat het sperma afkomstig was van een West-Europese man. Daarmee werden theorieën over een asielzoeker uit het nabijgelegen centrum als dader, definitief ontkracht. Als de nu aangehouden verdachte de dader blijkt te zijn, is ook een profielschets van de politie uit 2000 weer relevant. Daarin werd de dader omschreven als een blanke man die „de omgeving van Veenklooster goed kent en zich daar vertrouwd voelt”. Hij zou „extreme fantasieën” hebben over „seks, geweld, macht en controle”.

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries spande in 2000 namens de familie Vaatstra een kort geding aan tegen de staat om een grootschalig DNA-onderzoek te forceren. Rechtbankpresident G. Vrieze wees de eis af omdat hij vond dat de keus van de officier van justitie – een beperkter onderzoek bij enige honderden mannen – gerespecteerd moest worden.

Op www.mariannevaatstra.com, een door de familie van Vaatstra in het leven geroepen herdenkingswebsite, stroomden de reacties vanmorgen binnen. Er was ook veel woede. „De smeerlap is eindelijk gepakt! 13 jaar zijn mond gehouden, misschien wel boodschappen gedaan in de supermarkt waar Marianne haar zakcentje verdiende.”