‘Ik schakel moeiteloos tussen talen’

Iliass El Hadioui is socioloog en doet onderzoek naar straatcultuur en schoolcultuur. Hij spreekt vier talen, elk in een eigen context. Straattaal zit daar niet bij, en dat is een bewuste keuze.

„Tussen Nederlands en Berbers schakel ik moeiteloos. Dat zie je bij veel allochtonen onder de 35 jaar. Onderzoek heeft laten zien dat 90 procent tweetalig is en 44 procent zelfs drietalig. Die generatie vindt het geen punt meer dat je met je ouders een andere taal spreekt dan met anderen.

„Berbers spreek ik alleen in familiekring. Dat heeft invloed op mijn vocabulaire. Woorden als ‘lezing’ of ‘argument’ heb ik in die taal niet ter beschikking. Daar heb ik het Arabisch voor nodig. Nederlands gebruik ik over de hele linie, ik kan er emoties in uiten maar ook wetenschappelijke discussies in voeren.

„De laatste jaren geef ik colleges in het Engels. Daarin maak ik interessante taaldingen mee. Ik gebruikte laatst het woord amenities. Van Dale geeft als betekenis ‘faciliteiten’, maar daarin zit niet de emotionele lading die het Engelse woord heeft. Het gaat om ‘faciliteiten die het leven veraangenamen’. Een Spaans meisje herkende er het woord ameno in en vertelde dat dit ‘fijn’ betekent. Dan zie je iedereen ‘o ja’ knikken.

„Met opzet spreek ik nooit in straattaal tegen scholieren. Als ik dat deed, zou ik de rollen verwarren, dan zouden ze mij niet meer als een autoriteit zien. Maar doordat ik hun taal niet beheers, heb ik wel het probleem dat ik hun woorden niet zo eenvoudig kan vertalen naar een wetenschappelijk niveau.

„Rotterdamse jongeren gebruiken vaak het woord ‘haten’, je moet je elke keer afvragen: wat bedoelen ze nou precies?”