Het wordt stil in de muziekschool

Treurmars voor de muziekschool. De ene na de andere sluit, nu gemeenten korten op de subsidie. „Maak de les maar kostendekkend.”

Vioolles op muziekcentrum Opmaat in Vlaardingen. De muziekschool vreest een faillissement. Foto Andreas Terlaak

In Leeuwarden is-ie net gesloten. In Den Haag gaat-ie dicht. In Den Bosch dreigt een faillissement, net als in Hilversum. Net als in nog veel meer gemeenten. Overal in Nederland gaan muziekscholen dicht. Zo proberen gemeenten het tekort op hun begroting terug te dringen.

In de Vlaardingse muziekschool Opmaat zit muziekdocent Auke Pol naast een piano. Ook zijn baan staat op de tocht. De gemeenteraad stemde onlangs in met een halvering van de subsidie, nu 461.000 euro. Buurgemeente Schiedam gaat ook al de subsidie voor muziekcentrum Opmaat halveren. Faillissement is onafwendbaar, zegt Pol. Veertig man komt op straat. Pol: „Ik vind het merkwaardig hoe gemakkelijk de gemeente ons laat vallen.”

Net als veel Nederlandse muziekscholen is Opmaat een ‘B3-instelling’. Dit betekent dat ze uit eigen budget werkloosheidsuitkeringen moet betalen van ontslagen medewerkers. Daar heeft Opmaat niet genoeg geld voor. Dus: bankroet.

De gemeente, zegt Pol, heeft de muziekschool er ook niet voor gewaarschuwd. „We kregen pas een paar maanden geleden een bericht: jullie worden gekort. In het spaarzame contact daarna zei een ambtenaar: ja jongens, jullie zijn creatief. Als jullie ontslagen worden, bedenken jullie vast iets nieuws.”

De branchevereniging voor muziekscholen Kunstconnectie ziet in het hele land muziekscholen verdwijnen. Nog nooit ging het zo snel, zegt een woordvoerder. Waren er in 2010 nog rond de tweehonderd, nu zijn het er 165. Over een jaar zijn er nog eens zestien tot twintig failliet, schat Kunstconnectie. De sluitingen zijn volgens de woordvoerder het gevolg van wispelturig subsidiebeleid van gemeenten. „Men halveert plotsklaps de subsidie en zegt tegen muziekscholen: haal het geld maar uit de markt. Dat gaat helemaal niet zo makkelijk. Daarom zie je ze nu op grote schaal omvallen.”

Bij muziekschool Oost-Gelderland en muziekschool Westland zijn reorganisaties op komst. Muziekcentrum TOON uit Gorinchem moet mogelijk dicht. In Haaksbergen is de muziekschool al sinds de zomer gesloten, net als in het Twentse Neede, het Limburgse Thorn en Leeuwarden. Volgend jaar gaat de muziekschool van het Zeeuwse Oostburg dicht, en ook in Den Bosch, Den Haag, Boxmeer, Groningen en Purmerend worden muziekscholen met de ondergang bedreigd. De gemeenteraad besloot alle subsidie (dit jaar ruim 6 miljoen euro) stop te zetten. Het Koorenhuis gaat op in een nieuw kunsthuis, zonder muziekdocenten.

„Ik doe de laatste tijd niet anders dan ontslagen begeleiden”, zegt Gerard Kortooms van de Koninklijke Nederlandse Toonkunstenaars Vereniging, de vakbond voor muziekdocenten. „Gemeenten vinden individuele muziekles te elitair”, zegt hij. „De tendens is: zet de muziekdocent maar voor de klas. Dan kan hij meer kinderen tegelijk lesgeven. Maar zo werkt het niet. Iemand die is opgeleid als harpdocent, kan niet zomaar het werk doen van een schoolleraar, in klassen met dertig kinderen. Dat worden fröbellesjes.”

Kortooms ziet ook muziekscholen doorstarten met zelfstandige docenten en kostendekkend lesgeld. In de praktijk betekent dat: veel hoger lesgeld. „Ze prijzen zich uit de markt”, zegt hij. „Ik heb verhalen gehoord over tarieven van 70 euro per uur.”

Toch is dat precies het plan dat Vlaardingen heeft voor zijn muziekschool. Terwijl Opmaat failliet gaat, bouwt de gemeente een gebouw voor kunsteducatie. Hierin kunnen ook muzieklessen worden gegeven, kostendekkend. Cultuurwethouder Jan Robberegt (GroenLinks) geeft toe dat de lessen duurder worden. „Maar we moeten bezuinigen. Als het om muzieklessen gaat, zullen mensen zelf meer moeten betalen.”

En Opmaat? Robberegt houdt rekening met een faillissement. „Maar ook zonder onze korting zou Opmaat waarschijnlijk failliet gaan”, zegt de wethouder. „Als dat gebeurt, nemen wij de kunsteducatie gewoon over. Een aantal muziekdocenten zou als zzp’er kunnen werken voor het nieuwe gebouw.”

Volgens Pol laat de gemeente Opmaat doelbewust failliet gaan. „Heel lang waren dit praktijken van malafide bouwondernemers. Nu gebruiken gemeenten een faillissement om van hun personeel af te komen.” Wethouder Robberegt: „Ik doe dit ook niet met veel plezier”.