Godfather van de Indiase politiek

De Indiase politicus Bal Thackeray cultiveerde onverdraagzaamheid. Zijn begrafenis gisteren bracht miljoenenstad Mumbai tot stilstand.

Tekenaar werd leider van miljoenen arme hindoes. Foto AFP

De milde woorden waarmee India stilstond bij de dood, zaterdag, van politicus Bal K. Thackeray (86) leken wel een poging om zijn grofheid te temperen. Hoewel de controversiële leider van de extreem-rechtse partij Shiv Sena (‘het Leger van Shivaji’) op latere leeftijd het imago cultiveerde van een vaderfiguur, leidde hij een intolerante, gewelddadige partij met een miljoenenaanhang.

Na het nieuws dat hij ziek was sloten veel winkeliers in miljoenenstad Mumbai de rolluiken, bang voor de Sena-knokploegen die medeleven met hun leider eisten. Na zijn dood kwam de stad tot stilstand, iets wat zelfs niet gebeurde tijdens de terreuraanval in 2008.

Thackeray, begonnen als politiek tekenaar, zocht zijn volgelingen onder de miljoenen arme hindoes van Mumbai, die hij opzette tegen ‘vreemde elementen’ in de deelstaat Maharashtra. Hij noemde zijn in 1966 opgerichte partij naar de 17de eeuwse koning Shivaji die streed tegen de islamitische Mogol-heersers. Zuid-Indiërs, Gujarati, en steeds vaker moslims kregen er van langs in zijn krant Saamna (‘Confrontatie’) en in zijn populistische toespraken vol grove humor.

Zo riep hij hindoes op ‘moslims een lesje te leren’ ten tijde van de vernietiging van de Babri Moskee in Ayodya (1992), die op hindoe-religieuze grond zou staan. In heel India gingen hindoes en moslims elkaar te lijf. In Mumbai vielen duizend doden. Thackeray pleitte voor hindoe-zelfmoordbrigades.

Achter de schermen regeerde Thackeray, die als bijnaam de Tijger had, als een godfather. Zijn knokploegen vielen winkels aan die valentijnskaarten verkochten en bioscopen waar films draaiden die homoseksualiteit normaliseerden. Zijn poging om van de naam Bollywood af te komen, faalde. Maar hij controleerde het nachtleven en kon films tegenhouden. Bollywoodsterren en topindustriëlen maakten hun opwachting tot op zijn sterfbed. En niet alleen Indiërs. Pas na een bezoek aan Thackeray kon Michael Jackson optreden in Mumbai.

Thackerays laatste uithalen waren gericht tegen iedereen die het toejuicht dat het Pakistaanse cricketteam eindelijk weer voor wedstrijden naar India komt.

Tackerays populariteit toont hoe onverdraagzaamheid politici in India een massale aanhang kan opleveren. „Wat India nodig heeft is een dictator die welwillend regeert, maar met ijzeren hand”, zei hij.

Toch kreeg hij gisteren een staatsbegrafenis, compleet met 21 saluutschoten. Zijn lichaam was gewikkeld in de Indiase vlag. Op zijn hoofd de grote zonnebril die zijn handelsmerk was.