Gekrompen GroenLinks op zoek naar relevantie

GroenLinks heeft bestaansrecht. Vindt GroenLinks. Het kabinet moet „keihard” worden aangepakt. Maar wat kan je met vier Kamerzetels?

Annemarie Kas

In deze samenstelling zag hij de Tweede Kamer veel liever, grapte Bram van Ojik, fractievoorzitter van GroenLinks, afgelopen zaterdag. Alle honderdvijftig blauwe zetels waren gevuld met GroenLinksers, tijdens de aftrap van de ledendag van zijn partij in de plenaire zaal van de Tweede Kamer.

De werkelijkheid is anders en dus is er werk te doen, zei Van Ojik er direct achteraan. GroenLinks heeft na de verkiezingen in september vier van de tien Tweede Kamerzetels overgehouden: „We moeten er nu met zijn allen werk van maken om die tik op de vingers van de kiezer ongedaan te maken.”

Dat moet gaan lukken vóór de gemeenteraadsverkiezingen in 2014, en daar heeft de nieuwe fractievoorzitter vertrouwen in: „Want wat er ook aan de hand is, wat voor soort kritiek we ook krijgen, iedereen die ik de afgelopen weken heb gesproken is overtuigd van het bestaansrecht van onze partij.” Op het gebied van groen en milieu, asiel en immigratie „zijn onze opvattingen relevanter dan ooit”, en van Ojik wil het nieuwe kabinet op die punten „keihard aanpakken”.

In kleine groepjes konden de ongeveer tweehonderd leden na de centrale opening allerlei workshops volgen. Over hoe de Tweede Kamer werkt, hoe het Europees Parlement in elkaar zit of over wie De GroenLinks-stemmer eigenlijk is.

De leden konden ook in groepjes van tien, twaalf man in gesprek gaan met Van Ojik, de andere Tweede Kamerleden of met interim-partijvoorzitter Eduard van Zuijlen. In die groepjes was de stemming bezorgd, kritisch en constructief tegelijk. „Ik wil graag meedenken, kan ik me dan bij jou aanmelden?” „GroenLinks, in hoeverre staan we eigenlijk nog achter die naam?” „Hoe gaat het eigenlijk met Jolande Sap?”

In één van de gespreksrondes met Van Ojik vertelde een moeder hoe zij en haar gezin vorige week het debat rond de regeringsverklaring half in de media volgden. „We keken even wat de oneliners waren, want tijd om álles te zien hebben we natuurlijk niet. En we dachten, wáár is Bram van Ojik?” Haar opmerking leidde tot hilariteit, want na alle slechte publiciteit afgelopen maanden is de kritiek nu ineens dat het te stil is rond GroenLinks? „Misschien is dat wel even goed zo”, grapte een ander.

Kern van het probleem van GroenLinks in politiek Den Haag is momenteel wel degelijk dat de fractie praktisch onzichtbaar is. Bram van Ojik gaf ruiterlijk toe: „We zijn nog op zoek naar de rol die we kunnen spelen.” Het kabinet is pas enkele weken van start, zei hij, dus nu moeten de vier Kamerleden zoeken waar ergens ruimte zit voor hún standpunten. Tegelijk waarschuwde Van Ojik ook voor te hoge verwachtingen: „We hebben maar vier zetels en er zijn zó veel oppositiepartijen. We doen ons best, maar onze positie is nu bescheiden. Daar kun je moeilijk over doen, maar het is de realiteit.”

Ondertussen organiseert het interim-partijbestuur van GroenLinks een nieuwe start voor de partij. In januari 2013 komt de evaluatiecommissie met haar rapport, dat zich uitstrekt van de oprichting van GroenLinks tot het aftreden van partijleider Jolande Sap en het terugtreden van het partijbestuur, begin oktober.

Interim-partijvoorzitter van Zuijlen noemde dat rapport in één van zijn groepsgesprekjes een „lastige hobbel”. Want, legde hij uit: je wilt niet te veel namen noemen. Daarmee loop je immers het risico om mensen af te breken. Maar géén verantwoordelijken aanwijzen biedt weer ruimte voor speculatie. Dan bestaat de kans dat het verleden niet helemaal kan worden afgesloten.

Van Zuijlen: „En dat is wel wat wij willen. Na het congres moet het klaar zijn met terugkijken. Dan moeten we ons positief richten op de gemeenteraadsverkiezingen van 2014.”

Maar, vroegen meerdere leden: met welke boodschap dan? Hoe groen, hoe links is GroenLinks?

Daar gaat hij niet over, zegt Van Zuijlen. Op 3 maart kiest het congres een nieuw bestuur. „En wij zullen met concrete opdrachten komen.”