Fenomeen in pocketformaat

Waar Tirunesh Dibaba aan de start verschijnt, staat de winnares vrijwel zeker vast. De Ethiopische loopster heeft een erelijst van het niveau Usain Bolt.

Geen atlete oogt brozer dan Tirunesh Dibaba. Maar geen atlete loopt sneller dan Tirunesh Dibaba, de Ethiopische olympisch en wereldkampioene op vijf en tien kilometer. Logisch dat zij gisteren de Zevenheuvelenloop won, ondanks concurrentie van olympisch marathonkampioene Tiki Gelana.

Dibaba is met een lengte van 1,55 meter en een gewicht van 45 kilo een fenomeen in pocketformaat. Een vlo op loopschoenen. Haar breekbare uiterlijk is bedrieglijk. In dat tengere lichaam gaat een krachtbron schuil die zijn weerga nauwelijks kent. Als Dibaba verliest, is dat meestal als gevolg van fysieke haperingen.

Baan, weg of veld, het maakt Dibaba niet uit; ze was op elke ondergrond ’s werelds beste. Omdat haar benen kunnen malen als zuigerstangen, maar vooral omdat er in dat popjeshoofd een grote wilskracht schuilt. Haar onschuldige oogopslag en laconiek, modelachtig voorkomen zijn schijn. Dibaba is vraatzuchtig als een hongerige leeuw. Ze wil winnen, altijd en overal.

Ze is niet de makkelijkste. Vraag het atletenmanager Jos Hermens, die haar echtgenoot Sileshi Sihine onder contract heeft. Een Ethiopische langeafstandsloper die door Dibaba beneden zijn niveau presteert, vindt Hermens. Druipend van ergernis: „Sileshi heeft het in zich om 2.03,00 op de marathon te lopen. Maar dat zal niet gebeuren zo lang hij samen met Dibaba blijft trainen en niet zijn eigen schema’s volgt”

Dibaba ervaart dat vanzelfsprekend anders. Zij ziet juist voordelen in een atletenhuwelijk. Op besliste toon dient zij Hermens in Nijmegen van repliek: „We trainen samen, reizen samen en begrijpen elkaars leven. Die combinatie is juist prima.”

Ja, erkent Hermens, hij zou Dibaba graag in zijn stal hebben. Hij zou haar beter begeleiden dan haar huidige Amerikaanse manager Mark Wetmore. Ondanks toezeggingen heeft Dibaba de overstap (nog) niet gemaakt. „Tja, als je een BMW cadeau krijgt, is het moeilijk afscheid nemen”, moppert Hermens, die Dibaba naar de Zevenheuvelenloop haalde en gisteren sportief niet werd teleurgesteld. Een verbetering van haar wereldrecord (46,28) op de vijftien kilometer zat er niet in, maar Dibaba’s winnende tijd van 47,08 is voortreffelijk voor een wedstrijd bij regen en een verraderlijke wind.

Dibaba’s aanwezigheid in Nijmegen was geen toeval. Het Ethiopische popje heeft haar ambities verlegd naar de marathon. De Zevenheuvelenloop was de opmaat voor een voorjaarsmarathon, naar verluidt die in Londen. „Waarom de marathon? Omdat het me altijd heeft getrokken en ik er fysiek aan toe ben.”

Met dat argument vertelt Dibaba deels de waarheid. Geld is de andere reden. Een marathon levert een atlete van het kaliber Dibaba een vermogen op. Reken maar mee. Haar startgeld voor een baan- of wegwedstrijd ligt rond de 50.000 euro. Neem ‘Londen’. Die marathon zal bereid zijn 300.000 euro voor Dibaba te betalen. Bij winst en een eventuele recordtijd kan dat bedrag oplopen tot een half miljoen euro. Snel verdiend. Maar risicovol, riposteert Dibaba. „Bij een mislukking heb je niks.”

Om die reden blijft Dibaba actief op de baan. Die zekerheid aan titels wil ze niet op het spel zetten. Helemaal niet tijdens de WK, waar de marathon geen cent oplevert. Dan is het verstandiger haar reputatie op de vijf en de tien kilometer te verstevigen.

Eigenlijk is Dibaba atlete tegen wil en dank. Ja, ze liep van jongs af aan hard, maar vooral bij schoolwedstrijden. Ze wilde studeren, niet de longen uit haar lijf lopen. Maar toen ze op haar veertiende vanuit geboorteplaats Bekoji in de hoofdstad Addis Abeba arriveerde was de deadline voor de verplichte studieregistratie zes dagen verstreken. Het alternatief was hardlopen met haar huisgenoot en oudere zus Ejegayehu Dibaba.

Op de baan van het olympisch stadion in Addis Abeba viel Dibaba op door haar stijl. Haar talent blijft niet onopgemerkt in een land dat wonderlopers als Abebe Bikila en Haile Gebrselassie heeft voortgebracht. Niet verwonderlijk dat Dibaba zich al snel voor de WK junioren plaatste. Haar kennismaking met de internationale atletiekwereld betekende het einde van haar studieplannen en het begin van een carrière die nu al vier wereldtitels op de baan, drie olympische titels en vier wereldtitels veldlopen hebben opgeleverd.

Dibaba is intussen een celebrity in Ethiopië. Een vrouw van stand, die amper over straat kan en van wie haar huwelijk met Sihine vier jaar geleden met duizend gasten koninklijke allure had en rechtstreeks op de Ethiopische televisie werd uitgezonden. Die Dibaba liep gisteren als een gewone sterveling door Nijmegen. De tragiek van een langeafstandsloper met een vergelijkbare erelijst als Usain Bolt. Uitzonderlijk goed, maar door het grote publiek onbemind.