De eerste dag draait de PAN om socializen

Op de openingsdag van de PAN hoor je overal „Hé, hoe is het met jou?” en smakkende luchtzoenen. Maar verkocht is er dit weekend ook al.

Een rode stip hangt op het bordje bij het Stilleven met een zilveren beker van Willem Claesz. Heda. Het is één van de topstukken van de PAN, de jaarlijkse kunstbeurs in de RAI, en direct de eerste dag verkocht. „Eerlijk gezegd al voor de beurs, aan een particuliere verzamelaar”, zegt een medewerker van kunsthandel Bijl-Van Urk uit Alkmaar. Als bezoekers hem uitdagen te vertellen voor hoeveel, geeft hij schoorvoetend aan dat het „om en nabij die 1,5 miljoen euro” gaat die als waarde is gepubliceerd. Het stilleven van Heda hangt als aandachtstrekker voor de stand. „Je moet toch aan marketing doen.”

De eerste dag van de PAN, die tot volgende week zondag duurt, gaat het direct om rode stippen verzamelen. Vroeger was de zaterdag de dag dat je moest verkopen, zeggen handelaren. Dat is niet meer zo, het is crisistijd. Kopers kijken rond, maar denken nog een keer na voor ze tot dure aankopen overgaan.

„Toen ik hier drie jaar geleden voor het eerst stond, was er die zaterdag nog een frenzy, een enorme koopwoede bij de bezoekers. Dat zie je nu minder”, zegt Hidde van Seggelen, galeriehouder in hedendaagse kunst die zich heeft gevestigd in Londen. In zijn eentje rent hij in zijn stand heen en weer. „Mensen willen toch even nadenken voor ze hun geld uitgeven.”

De eerste zaterdag, als de beurs alleen toegankelijk is voor genodigden van sponsors en standhouders, is een dag geworden van socializing, zoals de standhouders het uitdrukken. Bij de entree vraagt een bewaker of „U van Van Lanschot komt”. De bank voor vermogende Nederlanders is hoofdsponsor en zorgt voor zo’n 5.000 van de 45.000 bezoekers die in totaal worden verwacht. In de hallen klinkt veelvuldig „hé, hallo hoe gaat het toch met jou?” en het gesmak van luchtzoenen. Na zes uur is het bij de oesterbar drukker dan in veel stands.

Natuurlijk is er ook al verkocht. Voor een kleine Van Goyen (Winterlandschap) vond Dr. A. Wieg Fine Art een nieuwe eigenaar. Ook zaterdag of zondag verkocht: een zeldzame Egyptische terracotta rammelaar uit het tweede millennium voor Christus bij Mieke Zilverberg, een stoel van Berlage bij Rob Driessen en een Noord-Italiaanse kalkstenen waterbekken/doopvont uit de 10de of 11de eeuw door De Backker Medieval Art. Kunsthandel Rueb sleet Object Nr. 29 van beeldhouwer Ewerdt Hilgemann voor 35.000 euro aan een Amerikaanse verzamelaar.

Voor galeries en kunsthandel is de PAN van groot belang. Van de galeries in moderne en hedendaagse kunst is bekend dat hun omzet sinds de crisis uitbarstte in 2009 ieder jaar flink is gedaald. Van de handelaren in oude kunst is minder bekend over hun omzetontwikkeling. „Maar de recessie speelt ook hen wel parten”, zegt Robert Aronson, voorzitter van de Vereniging van Handelaren in Oude Kunst die sinds dit weekend het predikaat Koninklijk mag dragen. Met een paar goede verkopen op de PAN kan het jaar gered zijn.

Dure werken hebben zaterdagmiddag nog weinig rode stippen. Maar PAN is vooral ook de beurs van kleinere aankopen. Bij galerie Roger Katwijk prijken werken van de Koreaan Jae Ko, de Brit John O’Carroll en de Nederlander Henny van der Meer met een waarde van 2.000 tot 19.000 euro met een sticker. Een aantal kunstenaars loopt rond om met klanten te praten. „Dat werkt goed”, zegt Livia David. „We hebben vandaag ook de jonge Nederlander Niek Hendrix rondlopen, waarvan we ons afvroegen of dat niet te veel van hem gevraagd is. Maar hij weet zoveel van kunstgeschiedenis en filosofie dat hij de hele dag in gesprek is. Ook hij heeft al verkocht.”