‘Compromis is buiten de kerk illegaal’

Morgen beslist de Church of England of vrouwen bisschop kunnen worden. „Als de synode nee zegt passen we niet meer bij de seculiere wereld.”

Kay Goldsworthy werd in 2008 gewijd tot de eerste vrouwelijke bisschop van de Australische anglicaanse kerk. Foto Getty

Vesper in Westminster Abbey in Londen. Het koor, louter jongens en mannen, zingt het Magnificat. De voorganger, een man. De deken, idem. Maar de preek wordt gehouden door een van de machtigste vrouwen in de Church of England, de aartsdeken van Canterbury, Sheila Watson. Zij is namens de aartsbisschop van Canterbury, geestelijk leider van de kerk, betrokken bij de wijding van bisschoppen – die ze niet zelf uitvoert.

Haar diepe stem klinkt helder door de kerk wanneer ze de gemeenschap voorhoudt dat het geloof om trouw vraagt, „zeker in onze tijd, waarin niets langer dan twee seconden mag duren en religie oubollig klinkt”. En ze vraagt te bidden voor de synode, zodat die „een wijze beslissing” kan nemen.

Vandaag en morgen komt die algemene vergadering van bisschoppen, geestelijken en leken samen om te beslissing of de Church of England, de anglicaanse staatskerk in het Verenigd Koninkrijk, vrouwelijke bisschoppen zal toestaan. Het onderwerp verdeelt 1,7 miljoen anglicanen al een decennium tot op het bot.

De tegenstanders van vrouwelijke bisschoppen bestaan uit twee groepen: de zogeheten evangelicals (de evangelische stroming) en conservatieve katholieke anglicanen. De eersten beroepen zich op de bijbel en wijzen erop dat Jezus geen vrouwelijke apostelen had. De anglokatholieken noemen het theologisch onmogelijk dat vrouwen priesters zouden kunnen wijden, en dreigen over te lopen naar Rome. Het Vaticaan heeft sinds vorig jaar een speciale wijdingsprocedure voor ex-anglicanen.

„Dinsdag hebben we óf vrouwelijke bisschoppen of een kerk in opspraak”, zegt Sally Barnes van de campagnegroep Women in the Anglican Church (Watch) beslist. „Als de synode tegenstemt dan passen we niet meer bij de seculiere wereld.” Ze wijst op onder meer Canada, de VS en Kenia, waar er al anglicaanse vrouwelijke bisschoppen zijn. „Alleen hier blijven we maar om het onderwerp heen draaien.”

„Het was een vergissing dat we in 1992 besloten de wijding van vrouwen in etappen te doen, met eerst de priesters”, zegt predikant Miranda Threlfall-Holmes. Want het betekent dat de discussie steeds opnieuw oplaait. En dat daarom de afloop dinsdag niet vaststaat. Van de bisschoppen en geestelijken zal zeker tweederde voor stemmen. Maar onder de leken bevindt zich een aantal gelovigen die tegen vrouwelijke bisschoppen is. En zelfs een aantal voorstanders kan tegen stemmen.

Want er ligt een compromis op tafel: een parochie kan op theologische grond vragen om een mannelijke bisschop. Een vrouw moet dan de hulp van een mannelijke collega inroepen, of van zogeheten ‘vliegende bisschoppen’, die speciaal hiervoor in het leven zijn geroepen.

Threlfall-Holmes is niet gelukkig. Ze vertelt hoe het is om bij een parochie aan te komen die geen vrouwelijke geestelijken wil. „Meestal zijn het maar één of twee mensen, en die blijven weg. Maar ik was ergens waar de misdienaar de hele dienst heel beleefd was, en toen de communie weigerde.” Ze zegt: „Dit geeft de tegenstanders meer provisie dan ik prettig vind.”

Maar een eerder compromis, waarover deze zomer nog werd gesproken, was nóg discriminerender, meent ze. Toen kon een parochie vragen om een mannelijke bisschop die niet was gewijd door een vrouw noch vrouwen had gewijd.

„Het was alsof je besmet was door associatie met een vrouw”, zegt ook Barnes van Watch nog altijd bitter. „Het is redelijk dat we onszelf niet opdringen. Maar dit was zó aanstootgevend. Als je zoiets buiten de kerk zou opleggen, zou het illegaal zijn.” De huidige formulering vindt ze „nog steeds niet ideaal, maar geeft vrouwen tenminste een kans”.

Want ze zegt ook: als parochies eenmaal in aanraking komen met vrouwelijke geestelijken veranderen ze vaak van mening. Dat beaamt Threlfall-Holmes: „Soms komt er iemand naar me toe en zegt ‘ik vond dat vrouwen geen geestelijken moesten worden, maar toen ontmoette ik u.” De voorstanders zeggen ook bijna allemaal dat de BBC-komedie The Vicar of Dibley, met Dawn French in de hoofdrol, veel heeft geholpen.

Als de synode morgen instemt met de vrouwelijke bisschoppen, moeten ook het Britse Lagerhuis en Hogerhuis nog instemmen omdat de Church of England een staatskerk is. En koningin Elizabeth moet de wet vervolgens ondertekenen. Niemand verwacht dat dit een probleem zal opleveren.